Wspomnienie Bazyla z listy dyskusyjnej www.lists.most.org.pl

Moja relacja z obozu we Fromborku latem 1986 roku

O „Wolę być” musiałem dowiedzieć się w czytelni w szkolnej bibliotece,  gdzieś tak w marcu 1986 roku. Wtedy prawie każde wolne przedpołudnie po  lekcjach spędzałem w maleńkim pokoiku chłonąc gazety i czasopisma,  które prenumerowała szkolna biblioteka. Nie byłem wtedy zbyt pilnym  czytelnikiem „Na przełaja”  - raczej, mimo swego już dość dużego wieku 
preferowałem pisma w rodzaju „Płomyk” czy „Młody technik”  - był to czas  początków komputerowego boomu i pamiętam, że spędzałem każda wolną chwilę na przegladaniu gazetowych nowinek na temat ZX Spectrum albo Atari. Z  drugiej strony starałem się pozować na intelektualistę, przeglądając  „Literaturę” lub „Literaturę na Świecie”. W każdym bądź razie „Na przełaj” interesował mnie głownie dla ostatniej „muzycznej” strony.. Nie wgłębiałem się zbyt szczegółowo w jego treść. Jednak jednego z owych przedpołudni 
przykuła moją uwagę zamieszczona w piśmie relacja ze spotkania w  Warszawie grupy młodych ludzi chcących „coś zmienić” w świadomości ludzkiej. 
 
Ekologia? -  nie raczej nie miałem o tym zbyt wielkiego pojęcia  -  kojarzyło mi się to z Liga Ochrony Przyrody do której na siłę „należała” cała klasa. Znacznie bardziej interesowała mnie sprawa „ochrony pokoju”.  Tyle się wtedy mówiło o „Zimnej wojnie” między ZSSR a USA, rakiety „Pershing”  i SS-20  przewijały się w każdej większej relacji prasowej.  Mówiono o redukcji arsenału i spotkaniach na ten temat między przywódcami mocarstw. Gdzieś tam w mediach odbił się echem protest „Wolę być”  przeciwko emisji „Klossa” i „Czterech pancernych” w TVP. Wydaje mi się, że  czytałem o tym w „Polityce”. Coś mi się zaczęło kojarzyć „Wolę Być”, czy to  aby jedno i to samo?

Mam wrażenie że pod tą relacją ze spotkania była mała ramka z  informacją, że jeśli chcesz, młody czytelniku - możesz się przyłączyć do nas. Podany był adres kontaktowy. Napisałem do redakcji list na temat dymiącej za oknem mojej ulicy  niedużej fabryki prefabrykacji domów i wysłałem do redakcji. Właściwie był to taki list nie wiadomo do kogo i nie miałem większej nadziei na jego publikację. I miałem rację...

Ale redakcja o mnie pamiętała. Gdzieś tak w końcu kwietnia w maju  dostałem list od redakcji z zaproszeniem na obóz „Wolę Być” we Fromborku połączony ze „Stachuriadą”. Ucieszyłem się bo Stachura był wtedy na ustach  wszystkich. Nadwornym poetą młodego pokolenia. Do zaproszenia dołączona  była klasyczna „karta kolonijna” - taka jaką zwykle wypełniało się  jadąc na organizowane przez zakłady pracy obozy i kolonie wakacyjne. Kartę 
oczywiście wypełniłem - opinie o mnie wziąłem od wychowawcy, walnąłem  pieczątkę od lekarza. Pełen nadziei i niepokoju pojechałem (z przesiadkami) do Fromborka. Na sam obóz trafiłem po chwili błądzenia.

Obozowisko mieściło się nieco na uboczu -  jakby już za miastem. W lesie  na niedużym placu stało kilka wojskowych namiotów. Część z nich była  zajęta przez harcerzy - radiotelegrafistów, część przez obóz „młodych  aktorów” którzy uczyli się zawodu. Była jeszcze stołówka. 

No więc wlazłem na teren obozu.

Kiedy się rozejrzałem, rzuciłem plecak na ziemię przeżyłem pierwszy  szok. Grupa nieznajomych mi ludzi, na „dzień dobry” zaczęła mnie ściskać,  całować i przytulać. Przyprowadzono mnie -  jak się domyślałem do pana  „kierownika” obozu którym był Kaziu który zapisał moje nazwisko imię -   pseudonim (tu szczęka mi opadła mi kolejny raz) adres i miejsce skąd pochodzę.

I to były jedyne nakazy i zakazy z jakimi się spotkałem. Oczywiście  spodziewałem się czegoś zupełnie innego. Jakiegoś „porządku” i  „dyscypliny” a oto trafiłem do miejsca gdzie wszystko było „dozwolone”. Szczerze muszę przyznać że w tamtym okresie byłem raczej „grzecznym” 
kolesiem,  który o dwudziestej drugiej wracał do domu, starał się nie  przeklinać i mówić „dzień dobry” starszym. 

A tu szok.

Ledwie rzuciłem ów plecak już wyściskany i wycałowany, z przydzielonym  łóżkiem, po pierwszym zapoznaniu się z terenem w jednym z namiotów  trafiłem na dyskusje o „Monarze”. Prym wiodła tu pewna dziewczyna.  która wyśpiewała sobie „a capella” nagrodę w jakimś konkursie organizowanym  przez Kotańskiego. To była grupa że tak nazwę „hipisowska”. Był w niej  również Radek z Białegostoku „Animal” -  wegetarianin i zwolennik 
ratowania zwierząt. Już sam ich wygląd był dla mnie nieco zaskakujący. Ale  dyskusja była gorąca, bo widziałem, że kłótnia trwała na całego.  W następnym namiocie -  jakaś młoda dziewczyna i chłopak zastanawiali  się na w pół filozoficznie na pół „żartobliwie” na słowem „miłość” i  „poświęcenie”.

Co jest do cholery, jakaś hipisowska komuna, wolna miłość i narkomani  na dokładkę? O co chodzi z tym „Wolę być”? Kręciłem się po obozie to się przysiadając do jednych i do drugich i  wciąż nie miałem pojęcia co mam robić? Nastał wieczór i poszedłem spać,  normalnie,  jak bóg przykazał o  dwudziestej drugiej. Traf chciał, że mój namiot był nie daleko ogniska. A 
tam,  przy ognisku zabawa trwała w najlepsze. Cholera,  nie mogłem  spać!!! W końcu -  wkurzony  -  wstałem z łóżka z zamiarem „opieprzenia”  towarzystwa i wyrzucenia do namiotów.

Owinąłem się kocem i podszedłem do ogniska. Już świtało. Dziewczyna być  może Kaśka Giereło, być może ta druga, której nazwiska nie pamiętam  śpiewała właśnie Stachurę. Ten wielki numer  - O tramwaju który na  przystanku zakwitł jak róża i dwukółkach ciągniętych przez mleczarzy -  i  zamiast coś powiedzieć  -  usiadłem zasłuchany. Potem rozgorzała dyskusja o  „paragrafie 22” Hellera. Zwróciłem uwagę na dziewczynę o pseudonimie „Finka”. Co ciekawe pochodziła ona z Gdańska i mieszkała niedaleko mnie. Czasem się spotykaliśmy.  

Działaliśmy wspólnie w UPR  - wiele lat współpracowaliśmy w redakcji  miesięcznika „Bez uprzedzeń”. Ostatnio widziałem ją jakiś miesiąc temu -  w marcu 2007 roku. Jechała 
do siebie. Mieszka w niewielkim mieszkaniu na Ujeścisku. Z tego co sama  mi powiedziała -ma schizofrenię. No cóż życie...

Wydarzenia na obozie działy się swoim rytmem. Zwykle polegało to na  tym, że rano, po śniadaniu -  przy ognisku  -  odbywała się prelekcja z  „ekspertem”. Listy ekspertów nie pamiętam  -  pewnie zna ją Ewa.- potem obiad  i po obiedzie prelekcja numer dwa. Wieczór był ‘wolny’. Z tym, że nikt  nikogo na siłę nie trzymał i w każdej chwili można było sobie wyjść,  wziąć plecak i pojechać w nieznane.

Z prelegentów pamiętam: 

- Dwójka młodych ludzi Strażników ochrony przyrody. którzy pokazywali  nam jak  wymierzać mandaty  tym, którzy nie przestrzegali prawa.  Opowiadali barwnie o swoich akcjach.  

- Wiceministra albo ministra ochrony środowiska  -  którego z resztą  rzeczona dwójka niemiłosiernie „wychłostała” za dziurawe prawo  -  tak, że  pan Minister nie potrafił odpowiedzieć na zadane pytania.

- Eksperta światowej organizacji zdrowia który przedstawił nam  przerażające wyniki na temat zachorowalności w Polsce na choroby  ‘przemysłowe’   - raka, śmiertelności palaczy papierosów (musze powiedzieć że właśnie  on zainteresował mnie najbardziej).

- Niespodziewana wizyta guru dziennikarskiego tamtych czasów Janusza  Atlasa który nas wszystkich na „dzień dobry”  wkurzył i, co gorsza, potrafił zbić nasze kontr argumenty (to był szok dla mnie osobiście, bo sam  nie potrafiłem tych argumentów zbić.

- Była jeszcze prelekcja miejscowego leśniczego który z przejęciem opowiadał nam o drzewostanie i zwierzętach żyjących we fromborskich lasach. Kiedy on mówił,  cała nasza grupa obierała ziemniaki na obiad...
Wielkim kopem było dla mnie poznanie „Prostytutki”. Zabijcie mnie, ale  nie mam pojęcia jak on miał na imię. Pochodził z Żyrardowa. Wysoki  chudy okularnik we wściekle żółtej koszuli, na której sam sobie napisał  flamastrem albo farbą -  nie pamiętam już czym napis „Jestem prostytutką - oddaję się szarym dniom”. Stad wziął się jego pseudonim. On to, po raz pierwszy w życiu zainspirował mnie by -  pomalować jednego z moich 
białych T shirtów -  farbą. Narysowałem symbol Wole być i napis. To było dla mnie - faceta wychowywanego dość surowo jak  odkrycie  nowego świata. Mogłem robić to co sam chciałem,  ba mogłem tym moim  chciejstwem zarazić innych!

Razem z „Prostytutką”  i jeszcze jednym chłopakiem -  zdaje mi się że był 
on z Poznania stworzyliśmy tercet wokalny „Niechciana ciąża”. Standardowym „przebojem” „Ciąży” był  „Ogórek”. 

Ogórek, ogórek, ogórek
Aktywny miał garniturek
Czapeczkę i sandałki
Radioaktywny jest całkiem

Głównym zadaniem „Ciąży” okazało się  zwołanie manifestacji  antyżarnowieckiej we Fromborku podczas Stachuriady. Przez dobre dwie godziny  wydzieraliśmy się do megafonu na polu namiotowym, nawołując do przyjścia na  demonstrację. Śpiewaliśmy oczywiście „Ogórka”.

„Ciąża” jeszcze wystąpiła w Radiu Aktywny Ogórek  - audycji radiowej która  została nagrana na taśmę radiową i  wyemitowana z wieży we Fromborku  przez gigantofony. Niestety okazało się że w samym Fromborku nic nie  słychać. Za to świetnie słyszała nas druga strona Zalewu Wiślanego.  Na audycje składały się nawoływania do udziału w marszu, skecz, który  napisałem późną nocą poprzedniego dnia przy świetle latarki, kilka słów  o Wole Być. Czy było coś więcej -  nie pamiętam.

Ale wróćmy do obozu. Nasza abnegacja źle wpływała na dyscyplinę w  reszcie obozu, który z zazdrością patrzył na nasze „olewactwo” jakichkolwiek  rozporządzeń i przepisów obozowych. Dla świętego spokoju raz czy dwa  poszliśmy na apel poranny czy wieczorny, ale wyglądało to przekomicznie, bo tu mundurki, baczność i obozowa musztra a tu zgraja „kolorowych  oberwańców” przepełniona anarchistycznymi ciągotkami.

Część obozowiczów wyjechała do Jarocina. Ich celem było zorganizowanie kapel na występ podczas spotkania z czytelnikami. Udało im się  ściągnąć  debiutujący wtedy  „Sztywny Pal Azji”  i grupę „Zoilus” z mroczną nowofalową muzą. Jako zapowiadacze obu grup wystąpiliśmy my  - czyli  „Niechciana Ciąża”.

Wszyscy starzy uczestnicy obozu opowiadali o Eryku Mistewiczu.  Faktycznie pamiętałem, że czytałem jego artykuły w  „Na przełaju” (od chwili,  kiedy dostałem zaproszenie na obóz,  moje czytelnictwo „Na przełaja” zmieniło się diametralnie i kupowałem go co tydzień i czytałem od deski  do deski). Eryk  brzmiało jakbym miał do czynienia z jakimś guru. 
Szeptano po nim, mówiono że jest „mądry” i to on był tym, który wymyślił  „Wole Być” jako grupę. Z niepokojem czekałem na jego przyjazd. Myślałem,  mądry, wielki, wspaniały. I faktycznie,  mądry, ba czasem równie jak ja  przemądrzały był, wielki tuszą,  wspaniały  kompan. W każdym bądź razie okazał się zaprzeczenie tego jak go przedstawiano. Do Fromborka też przyjechał rowerem, o ile pamiętam.

Pamiętam jeszcze pewną zabawną sytuację. Tuż obok obozu ciągnęła się  dość ruchliwa ulica a po jej drugiej stronie stały nieduże kamienice. Z  okna jednej z kamienic przez kilka godzin dziennie leciały z otwartego  okna na cały regulator ówczesne dyskotekowe przeboje,  mnie one nie  przeszkadzały, ale duża grupa uczestników obozu miała  mocno 
alternatywne  zapatrywania na muzykę, więc dyskotekowe umpa umpa  wkurzało ich 
niemiłosiernie.

W ramach kontry  najpierw spróbowano zrobić  imprezę, nadając na  cały regulator muzykę alternatywną, a jak to nie pomogło, zorganizowała  się grupa protestacyjna. Wymalowaliśmy na tekturze hasła w rodzaju  „Cisza! Czy musimy tego słuchać?”  i  zrobiliśmy pikietę pod oknami  „melomana”. Trochę poskutkowało, ale tylko trochę.

Trzeba by tu wymienić osoby które brały udział w obozie ze strony „Na  przełaja”. W pewnej chwili byli nawet prawie wszyscy, ale stale  przebywali  „Mama” Wolę Być  Ewa Charkiewicz, Kazimierz Pasek  - sekretarz  redakcji - szef obozu, guru Ewa (kurcze nazwisko mi wyleciało ze łba, ciemna, nieco przy sobie), Krzysztof Śmigiel i Mirek Stępniak, nie  pamiętam,  późniejszy papa „Wolę być”. Była też Ania, specjalistka od  zdrowej żywności (?)  -  nazwisko też mi wyleciało. Ania często gościła u nas  na obozach i spotkaniach. Po jakimś czasie zjawił się Naczelny i reszta redakcji -  ale to już w 
czasie koncertów „Stachuriady”.  Właściwie drugi tydzień obozu to były przygotowania do imprezy.  Malowanie plakatów, transparentów na Manifestację. Przygotowania do 
Stachuriady. 

I nadszedł dzień właściwy. Częśz nas pełniła dyżury na polu namiotowym w centrum miasta gdzie  zajmowaliśy się „rejestracją uczestników”. Walutą pozwalającą  na  wynajęcie pola namiotowego była stosowna ilość „prostków”  albo książki które  później miały być przekazane do domów dziecka. 
Od razu na początku wybuchł konflikt,  bo grupa „Monarowców” zajęła dwa  przeznaczone dla  gości festiwali wojskowe namioty i mimo próśb i  gróźb  nie zamierzała ich opuścić. Mam z resztą wrażenie że „Monar” nie  był kochany w gronie „Wole Być”. Nie mam pojęcia dlaczego.  Dlatego też  musieliśmy się jakoś ścieśnić w namiotach i jeden  nich oddać 
gościom.

Aktorzy na „Stachuriadę” przygotowali montaż słowno - muzyczny który  zaprezentowali na naszym polu. Pojawił się teatr uliczny KTO, który  pokazał swój uliczny spektakl teatralny - był niesamowity. To była o ile  pamiętam jakaś opowieść o Nazistach. Z KTO potem przez kilka lat blisko  współpracowaliśmy...

Na stachuriadzie  najpierw występowali czytelnicy. Potem gwiazdy.  Zapomniany dziś Jacek Różański z recitalem piosenek. Znany był z  brawurowego wykonania „Życie to nie teatr”. Podczas jego występu  siadło z sobie  tylko znanych powodów nagłośnienie i artysta śpiewał bez mikrofonu. W  małym amfiteatrze obok zamku było jednak na tyle cicho, że słychać było 
każde słowo. Płonęły podawane z rak do rąk pochodnie skombinowane przez panów redaktorów. Wystąpił tez Stachura Junior.

Najważniejszym wydarzeniem dla nas była manifestacja antyżarnowiecka i  spotkanie z redakcją „Na przełaj”  we fromborskim kinie a zaraz po nim  spotkanie z dyrekcją elektrowni w Żarnowcu. Podczas tego spotkania nie  mogło obyć się bez „Ogórka” „Niechcianej ciąży”, „Kwiatka” i nowego  hitu granego przez branego w „Harcerski mundur” Ediego Pyrka albo Adama z  Łodzi  -  tez w mundurku piosenki o Żarnowcu i Czernobylu  na melodie  „Suzany”. My, czyli wolę być,  siedzieliśmy na kinowej scenie - publiczność - czyli przyjezdni na krzesłach, zadawali pytania. Kiedy impreza się kończyła żałowałem że nie trwała dłużej. Mogę powiedzieć , że po niej stałem się zupełnie innym człowiekiem. Nie mogłem się  doczekać ponownego spotkania. 

Więcej grzechów nie pamiętam,  jeśli o czymś zapomniałem to  dodawajcie...

Bazyl