THINK TANK FEMINISTYCZNY
  • O think tanku

  • BIBLIOTEKA ONLINE

    - opis projektu, zarys marzeń
    - teksty wszystkie (alfabetycznie, wg autorek)
    - teksty polskie
    - tłumaczenia (wszystkie)
    - feminizm/filozofia/polityka
    - feminizm/ekonomia
    - kobiety, ub├│stwo, prekariat
    - feminizm / ekologia
    - historia kobiet
    - biblioteki feministyczne w sieci


  • PIEL─śGNIARKI

  • EMIGRANTKI


  • WARSZTATY

  • Komentarze i recenzje Think Tanku Feministycznego

  • RAPORTY I DIAGNOZY


  • Feministyczna krytyka ekonomii – kurs online

  • Gender i polityka - kurs online

  • Feministyczna krytyka filozofii - kurs online


  • SZTUKA JAKO KRYTYKA


  • STRONA TOMKA
    SEMINARIUM FOUCAULT
    NEKROPOLITYKA
    PIEL─śGNIARKI I PO┼üO┼╗NE
    WOL─ś BY─ć
    EKOLOGIA EKONOMIA
    WSPIERAJ─ä NAS






    Sesja 1. Wprowadzenie do feministycznej krytyki filozofii. Krytyka kartezjańskiego podmiotu. Krytyka kartezjańskiej epistemologii.
    2 kwietnia, godz. 20 - 22


    (prowadzenie: Monika Bobako i Katarzyna Szumlewicz)

    Punktem wyj┼Ťcia dla sesji 1 b─Ödzie om├│wienie kartezja┼äskiej koncepcji podmiotu oraz zwi─ůzanych z ni─ů projekt├│w epistemologii i ontologii, kt├│re odegra┼éy fundamentaln─ů rol─Ö w filozofii, a tak┼╝e skodyfikowa┼éy ramy poj─Öciowe dla rozwoju nowoczesnej nauki. Kartezjanizm b─Ödzie nas interesowa─ç przede wszystkim jako propozycja filozoficzna sankcjonuj─ůca ostateczn─ů epistemologiczn─ů i ontologiczn─ů deprecjacj─Ö tego, co kobiece i ustanawiaj─ůca standardy my┼Ťlenia „zmaskulinizowanego”. B─Ödziemy stara┼éy si─Ö pokaza─ç, ┼╝e mimo, i┼╝ kartezjanizm doczeka┼é si─Ö na gruncie filozofii radykalnych krytyk, szereg tworz─ůcych t─Ö filozofi─Ö poj─Ö─ç i wyobra┼╝e┼ä pokutuje do dzi┼Ť zar├│wno w akademickich, jak i potocznych sposobach rozumienia tego, czym jest wiedza, poznanie czy podmiotowo┼Ť─ç, i w ten spos├│b przyczynia si─Ö do reprodukowania epistemologicznego przywileju, kt├│ry wyklucza (mi─Ödzy innymi) g┼éosy kobiet.

    Szczeg├│ln─ů uwag─Ö po┼Ťwi─Öcimy powi─ůzaniom mi─Ödzy kartezja┼äsk─ů konceptualizacj─ů cielesno┼Ťci i jego modelem obiektywnej wiedzy. W oparciu o tekst Lindy Martin Alcoff postaramy si─Ö podda─ç te konceptualizacje feministycznej krytyce i zastanowimy si─Ö, jakie relacje w┼éadzy, struktury dominacji i hierarchii spo┼éecznych model ten odzwierciedla i legitymizuje pod mask─ů bezstronno┼Ťci, nieusytuowania, niezaanga┼╝owania i dystansu.

    Problemy, kt├│re om├│wimy podczas sesji 1 b─Öd─ů podstaw─ů do planowanej w sesji 2 dyskusji wok├│┼é feministycznych pr├│b rekonceptualizacji cia┼éa oraz pr├│b sformu┼éowania koncepcji wiedzy, kt├│ra uwzgl─Ödnia usytuowanie i uciele┼Ťnienie poznaj─ůcego podmiotu.



    Lektury:
    1. Susan Bordo, fragmenty z Ucieczka ku obiektywno┼Ťci
    (tłum. A Czarnacka) Link

    Streszczenie: W tek┼Ťcie autorka analizuje najwa┼╝niejsze cechy filozofii Kartezjusza, koncentruj─ůc si─Ö na jego koncepcji poznaj─ůcego podmiotu, procedurach dochodzenia do pewnej i obiektywnej wiedzy oraz dualistycznej ontologii, w kt├│rej cielesno┼Ť─ç zostaje radykalnie przeciwstawiona ┼Ťwiadomo┼Ťci. Kartezja┼äska metafizyka i epistemologia przedstawione s─ů tutaj jako filozoficzna kodyfikacja przemian w poznawczej i egzystencjalnej kondycji cz┼éowieka u progu nowo┼╝ytno┼Ťci. Przemiany te z jednej strony pozbawi┼éy cz┼éowieka odczuwanej wcze┼Ťniej organicznej jedno┼Ťci ze wszech┼Ťwiatem, wywo┼éuj─ůc w nim poczucie l─Öku, osamotnienia i niepewno┼Ťci co do sensu i struktury ┼Ťwiata, z drugiej sta┼éy si─Ö podstaw─ů rozwoju nowoczesnej nauki i zwi─ůzanych z ni─ů koncepcji prawdy i obiektywno┼Ťci.

    Oryginalno┼Ť─ç tekstu tkwi w zastosowaniu kategorii zaczerpni─Ötych z teorii rozwojowej – takich, jak indywiduacja, l─Ök przed separacj─ů, trwa┼éo┼Ť─ç obiektu – do analizy kartezja┼äskiego modelu podmiotowo┼Ťci, kt├│ry zdominowa┼é europejsk─ů filozofi─Ö na stulecia i okaza┼é si─Ö jedn─ů z najwa┼╝niejszych przyczyn deprecjacji tego, co kobiece w filozofii. Autorka interpretuje narodziny kartezja┼äskiego podmiotu jako proces indywiduacji, polegaj─ůcy na separacji od macierzy┼äskiego uniwersum staro┼╝ytno┼Ťci i ┼Ťredniowiecza, od ┼╝yj─ůcego, przenikni─Ötego dusz─ů cia┼éa ┼Ťwiata, kt├│rego cz┼éowiek by┼é integraln─ů cz─Ö┼Ťci─ů. Zerwanie organicznych wi─Özi ze ┼Ťwiatem wi─ů┼╝e si─Ö tutaj z wytworzeniem dystansu pomi─Ödzy podmiotem i przedmiotem, a tak┼╝e z zupe┼énie nowym sposobem rozumienia natury oraz duszy czy te┼╝ umys┼éu. Natura staje si─Ö mechanizmem, rzecz─ů rozci─ůg┼é─ů, biernym obiektem. Jej przeciwie┼ästwem staje si─Ö umys┼é, kt├│ry zdefiniowany jest przez cechy ┼é─ůcz─ůce cz┼éowieka z Bogiem: wolno┼Ť─ç, wol─Ö, ┼Ťwiadomo┼Ť─ç. Oddzielenie ┼Ťwiadomo┼Ťci od natury, cielesno┼Ťci, sfery rozci─ůg┼éo┼Ťci jest mi─Ödzy innymi efektem wynalezienia „wewn─Ötrzno┼Ťci” ja, polegaj─ůcej na tym, ┼╝e ┼Ťwiadomo┼Ť─ç zwraca si─Ö ku samej sobie, interesuj─ů j─ů „wewn─Ötrzne poruszenia duszy”, w┼éasne procesy poznawcze. To oderwanie podmiotu od przedmiotu, ┼Ťwiadomo┼Ťci od natury, sprawia, ┼╝e z jednej strony ┼é─ůczno┼Ť─ç ┼Ťwiadomo┼Ťci ze ┼Ťwiatem przestaje by─ç naturalna i oczywista, ja┼║┼ä staje si─Ö wyodr─Öbnionym, jednostkowym bytem, z drugiej – umo┼╝liwia uzyskanie pewnej, prawdziwej i obiektywnej wiedzy. W uj─Öciu Kartezjusza warunkiem dotarcia do takiej wiedzy jest ca┼ékowite uwolnienie si─Ö od wp┼éyw├│w cia┼éa, kt├│re jako cz─Ö┼Ť─ç bezrozumnej, mechanicznej natury mo┼╝e by─ç tylko ┼║r├│d┼éem zak┼é├│ce┼ä w pracy umys┼éu. Jak m├│wi Susan Bordo, „cia┼éo bowiem to towarzysz─ůca nam zawsze pami─ůtka o tym, jak ulokowane i uwik┼éane w perspektyw─Ö jest zawsze nasze do┼Ťwiadczenie i my┼Ťl, jak uwik┼éani jeste┼Ťmy w czas i przestrze┼ä. Kartezja┼äski podmiot wiedzy to tymczasem byt bez cia┼éa, nie tylko „nie potrzebuje wcale miejsca” (HR 1: 101), ale wr─Öcz stanowi „nie-miejsce”.

    W tym kontek┼Ťcie Bordo m├│wi o „kartezja┼äskiej ‘maskulinizacji’ my┼Ťlenia”, kt├│ra polega na radykalnym zdeprecjonowaniu sposob├│w poznawania, opieraj─ůcych si─Ö na zwi─ůzkach podmiotu z przedmiotem, na odczuwanej wobec niego „sympatii”, na dawaniu mu mo┼╝liwo┼Ťci „wypowiedzenia si─Ö”, na „jednoczeniu si─Ö z nim”. Takie sposoby my┼Ťlenia okre┼Ťlane s─ů jako kobiece i niedojrza┼ée, niezdolne do spe┼énienia kryteri├│w jasno┼Ťci i wyra┼║no┼Ťci, kt├│re w uj─Öciu Kartezjusza by┼éy podstawowymi warto┼Ťciami poznawczymi. Jedynym gwarantem warto┼Ťciowej wiedzy mia┼éa by─ç „m─Öska” postawa poznawcza okre┼Ťlana przez autonomi─Ö, separacje i dystans. Jak podkre┼Ťla Bordo idea┼é ten by┼é ┼Ťwiadomie g┼éoszonym postulatem XVII, kt├│ry przeciwstawia┼é si─Ö wcze┼Ťniejszym formom. (MB)


    2. Linda Martin Alcoff, „W jaki spos├│b epistemologia jest polityczna?”, (t┼éum. K. Szumlewicz) w: The Feminist Philosophy Reader, red. A. Bailey. Ch. Cuomo, McGraw-Hill, Nowy Jork 2008, s. 705-718. Link

    Streszczenie: G┼é├│wnym celem autorki jest wyja┼Ťnienie zwi─ůzk├│w epistemologii z polityk─ů oraz pokazanie, w jaki spos├│b spo┼éeczne, polityczne i ekonomiczne usytuowanie badacza/badaczki wp┼éywa zar├│wno na procesy wytwarzania teorii epistemologicznych, jak i na ich tre┼Ť─ç oraz wywierane przez nie skutki polityczne. Perspektywa zastosowana w tek┼Ťcie pozwala zaakcentowa─ç cz─Östo przeoczany, a czasami celowo pomijany fakt, i┼╝ zar├│wno epistemologia, jak i wszelkie inne formy wiedzy s─ů form─ů historycznie uwarunkowanej praktyki spo┼éecznej i nie powstaj─ů w dyskursywnej i spo┼éecznej pr├│┼╝ni jako dzie┼éo wyodr─Öbnionych, nieusytuowanych podmiot├│w, kt├│re docieraj─ů do ponadczasowych i uniwersalnych prawd. Alcoff zwraca uwag─Ö na kontekst powstawania teorii epistemologicznych i podkre┼Ťla powi─ůzanie mi─Ödzy ustanawianymi przez nie kryteriami dotycz─ůcymi tego, co wa┼╝ne i warto┼Ťciowe z poznawczego punktu widzenia a hierarchiami spo┼éecznymi, kt├│re te kryteria cz─Östo odzwierciedlaj─ů, reprodukuj─ů i legitymizuj─ů.

    Polityczny charakter epistemologii polega wiec wed┼éug niej mi─Ödzy innymi na tym, ┼╝e proponowane w jej ramach koncepcje wiedzy s─ů ju┼╝ zawsze powi─ůzane ze spo┼éecznymi hierarchiami w┼éadzy. Podej┼Ťcie to nie oznacza, ┼╝e kwestie dotycz─ůce prawdy i wiedzy mo┼╝na zredukowa─ç do kwestii politycznych. Przeciwnie, Alcoff twierdzi, ┼╝e „u┼Ťwiadomienie sobie i zg┼é─Öbianie politycznych tre┼Ťci jest konieczno┼Ťci─ů z powod├│w poznawczych; tre┼Ťci te nie powinny d┼éu┼╝ej wywiera─ç niejawnego, nie poddawanego analizie wp┼éywu.” W jej opinii analiza zwi─ůzk├│w epistemologii z polityk─ů pozwoli wzmocni─ç sam─ů epistemologi─Ö, pog┼é─Öbi jej rozumienie mechanizm├│w poznawczych i uzbroi j─ů w wi─Öksz─ů zdolno┼Ť─ç do samokrytyki. Nie wyeliminuje oczywi┼Ťcie samych tych zwi─ůzk├│w – to jednak nie jest jej celem, poniewa┼╝, jak m├│wi Alcoff „nie wp┼éyw polityki jako takiej chcemy wyeliminowa─ç z epistemologii, ale wp┼éyw opresywnej polityki”. Nawi─ůzuj─ůc do argumentu Deweya stwierdza, ┼╝e demokratyczna otwarto┼Ť─ç jest czynnikiem ┼Ťci┼Ťle zwi─ůzanym z jako┼Ťci─ů ludzkiego poznania („nauka ma wewn─Ötrzny pow├│d by popiera─ç spo┼éeczn─ů demokracj─Ö”, opresja „minimalizuje dyskursywny post─Öp”). Feministyczna krytyka epistemologii by┼éaby wi─Öc tutaj form─ů autorefleksji, jak─ů epistemologia przeprowadza sama nad sob─ů i z jednej strony s┼éu┼╝y┼éa by jej rozwojowi, z drugiej natomiast – implikowa┼éaby konieczno┼Ť─ç zniesienia spo┼éecznych relacji dominacji, mi─Ödzy innymi w relacjach mi─Ödzy p┼éciami. Alcoff w tym kontek┼Ťcie podkre┼Ťla konieczno┼Ť─ç wykroczenia poza tradycyjne definicje dyscyplin i w┼é─ůczenia w obr─Öb filozoficznych rozwa┼╝a┼ä nad wiedz─ů tak┼╝e socjologii, historii czy psychologii. (MB)

    Lewicowa Sie─ç Feministyczna
    Rozgwiazda


    KONKURS
    Pami─Ötniki Emigrantki


    Logowanie
    Nazwa u┐ytkownika

    Has│o



    Nie mo┐esz siŕ zalogowaŠ?
    Popro o nowe has│o
    Copyright © 2005
    White_n_Light Theme by: Smokeman
    Powered by PHP-Fusion copyright © 2002 - 2024 by Nick Jones.
    Released as free software without warranties under GNU Affero GPL v3.
    Wygenerowano w sekund: 0.01