THINK TANK FEMINISTYCZNY
  • O think tanku

  • BIBLIOTEKA ONLINE

    - opis projektu, zarys marzeń
    - teksty wszystkie (alfabetycznie, wg autorek)
    - teksty polskie
    - tłumaczenia (wszystkie)
    - feminizm/filozofia/polityka
    - feminizm/ekonomia
    - kobiety, ub├│stwo, prekariat
    - feminizm / ekologia
    - historia kobiet
    - biblioteki feministyczne w sieci


  • PIEL─śGNIARKI

  • EMIGRANTKI


  • WARSZTATY

  • Komentarze i recenzje Think Tanku Feministycznego

  • RAPORTY I DIAGNOZY


  • Feministyczna krytyka ekonomii – kurs online

  • Gender i polityka - kurs online

  • Feministyczna krytyka filozofii - kurs online


  • SZTUKA JAKO KRYTYKA


  • STRONA TOMKA
    SEMINARIUM FOUCAULT
    NEKROPOLITYKA
    PIEL─śGNIARKI I PO┼üO┼╗NE
    WOL─ś BY─ć
    EKOLOGIA EKONOMIA
    WSPIERAJ─ä NAS






    EWA CHARKIEWICZ. KARTA NAUCZYCIELKI DO LIKWIDACJI CZY NEOLIBERALNE PAŃSTWO DO GENERALNEGO REMONTU? 2012
    W tym roku Karta Nauczyciela obchodzi swoje 30 urodziny. Jak zauwa┼╝a Iza Desperak, z racji na feminizacj─Ö zawodu de facto jest to Karta Nauczycielki. 77 % os├│b zatrudnionych w edukacji to kobiety.O┼Ťwiata nale┼╝y do szeroko rozumianej sfery d├│br wsp├│lnych, a wi─Ökszo┼Ť─ç kobiet ma du┼╝e stawki we wsp├│lnotowych rozwi─ůzaniach opieki. Edukacja jest prawem i obowi─ůzkiem do 18 roku ┼╝ycia, a publiczny dost─Öp do edukacji gwarantuje pa┼ästwo (artyku┼é 70 Konstytucji). W optyce neoliberalnego pa┼ästwa, kt├│re legitymizuje si─Ö jako mened┼╝er wzrostu gospodarczego, edukacja jest uj─Öta jako inwestycja w kapita┼é ludzki, ma s┼éu┼╝y─ç wzmacnianiu konkurencyjnych przewag Polski na globalnych rynkach i zarazem jest czynnikiem przyspieszonej akumulacji kapita┼éu, co raport rz─ůdowy raport „Polska 2030 - wyzwania rozwojowe“, wskazuje jako g┼é├│wny cel rozwoju Polskii.

    Karta dotyczy blisko 600 tys. os├│b zatrudnionych w w o┼Ťwiacie i wychowaniu na stanowiskach nauczycielskich, wychowawczych i bibliotekarskich. Ale jej polityczne znaczenie wykracza poza grup─Ö zawodow─ů. Karta, kt├│ra mia┼éa kiedy┼Ť status dokumentu uzupe┼éniaj─ůcego i nadrz─Ödnego wobec Kodeksu Pracy, jest jednym z ostatnich przycz├│┼ék├│w praw pracowniczych na kurcz─ůcym si─Ö rynku sta┼éych um├│w o prac─Ö, jak i wsp├│lnym zasobem, kt├│ry podtrzymuje pami─Ö─ç o tych prawach. W okresie transformacji zwi─Ökszy┼éa si─Ö liczba os├│b pozostaj─ůcych bez pracy (tzw. nieaktywni zawodowo), zmniejszy┼éa si─Ö liczba miejsc pracy, a prawa pracownicze ulega┼éy systematycznej deregulacji. W okresie od 1989 do 2011 liczba miejsc pracy zosta┼éa zredukowana o 5.7 miliona. W tym samym okresie nast─ůpi┼é wzrost liczby os├│b utrzymuj─ůcych si─Ö z dzia┼éalno┼Ťci gospodarczej z 0.5 miliona w 1989 do 2.6 miliona w 2011ii. W sumie straty netto miejsc pracy, nie zrekompensowane przez w┼éasn─ů przedsi─Öbiorczo┼Ť─ç wynosz─ů 3,6 mln. przy jednoczesnym wzro┼Ťcie liczby os├│b w wieku produkcyjnym, t.j. od 18 do 60/65 lat o 2,6 miliona. Zarazem pogorszyla si─Ö jako┼Ť─ç pracy. Pojawi┼éy si─Ö nowe niepewne formy zatrudnienia (umowy na czas okre┼Ťlony, umowy pozakodeksowe gdzie nie obowi─ůzuj─ů prawa pracownicze, praca tymczasowa czyli zatrudnienie przez agencje). Kodeks Pracy, niegdy┼Ť obszerna ksi─ů┼╝ka, przeobra┼╝ony zosta┼é w kilkunasto-stronnicow─ů broszur─Ö. Prawa pracownicze i socjalne s─ů integraln─ů cz─Ö┼Ťci─ů praw cz┼éowieka, a pa┼ästwo, zgodnie z podpisanymi mi─Ödzynarodowymi umowami powinno zapewnia─ç ┼Ťrodki na ich wdra┼╝anieiii. Spo┼éecznie zaanga┼╝owany feminizm ma wi─Öc zar├│wno zobowi─ůzania solidarno┼Ťci z nauczycielkami i nauczycielami jak i makro-polityczne stawki, aby Kart─Ö Nauczycielki potraktowa─ç jako spraw─Ö nas wszystkich i wesprze─ç takie rozwi─ůzania, kt├│re zabezpieczaj─ů prawa nauczycielek i nauczycieli, uczni├│w i rodzic├│w, jak i edukacj─Ö i wiedz─Ö jako dobra wsp├│lne. Takie wsparcie jest potrzebne, gdy┼╝ w┼éa┼Ťnie Karta Nauczycielki sta┼éa si─Ö przedmiotem kolejnych atak├│w, bynajmniej nie pierwszych w jej 30 letniej historii. Do likwidacji „roszczeniowej” Karty wzywa profesor i by┼éy wicepremier Leszek Balcerowicz. Podobne pogl─ůdy g┼éosi si─Ö zajmuj─ůcy si─Ö edukacj─ů ksi─ůdz Krzysztof M─ůdela, kt├│ry twierdzi, i┼╝ Karta Nauczyciela to „b─Ökart komunizmu” i g┼é├│wny wr├│g publicznyiv. Premier Donald Tusk uwa┼╝a i┼╝ "niekt├│re zapisy Karty Nauczyciela powoduj─ů, ┼╝e samorz─ůdy przeznaczaj─ů bardzo du┼╝e ┼Ťrodki, kt├│re nie s─ů zwi─ůzane de facto z us┼éug─ů o┼Ťwiatow─ů, tylko w┼éa┼Ťnie z przywilejami zawartymi w Karcie Nauczyciela"v. Jak wida─ç dla Premiera pa┼ästwa prawa, prawa pracownicze to nie prawa, ale przywileje...

    Historia walk o Kart─Ö Nauczycielki/Nauczyciela

    Karta powstawa┼éa na pocz─ůtku lat 1980 w ramach protest├│w spo┼éecznych na fali pierwszej „Solidarno┼Ťci“ jako oddolna inicjatywa ┼Ťrodowisk nauczycielskich. Na tej samej fali powstawa┼éy innowacyjne eksperymenty edukacyjne, jak i ruchy przeciwko przemocy w szkole. Stan wojenny przerwa┼é negocjacje nad Kart─ů, kt├│ra zosta┼éa uchwalona ju┼╝ po jego og┼éoszeniu. Poprawki do pierwotnej wersji spo┼éecznej (o socjalistycznym wychowaniu) zniesiono po 1990 roku, zast─Öpuj─ůc je wychowaniem do przedsi─Öbiorczo┼Ťci, a pozostawiaj─ůc patriotyzm i umi┼éowanie ojczyzny. Karta Nauczyciela dotyczy┼éa w├│wczas tak┼╝e pracownik├│w akademickich, kt├│rym ostatecznie odebrano te uprawnienia wraz z ostatni─ů nowelizacj─ů prawa o szkolnictwie wy┼╝szym. W 1980 rozpocz─ů┼é si─Ö tak┼╝e ruch na rzecz samorz─ůdno┼Ťci szk├│┼é wy┼╝szych, kt├│ry ukszta┼étowa┼é prawne podstawy ustroju szk├│┼é wy┼╝szych (ustawa z 1982 i jej nowelizacja z 1990), wobec kt├│rego obecnie podejmowane s─ů pr├│by demonta┼╝u.

    W 1992 roku mia┼é miejsce pierwszy za nowej w┼éadzy i jednodniowy strajk nauczycielek i nauczycieli. Ju┼╝ w 1993 roku, tym razem w kontek┼Ťcie reform strukturalnych, czyli tzw. terapii szokowej, podj─Öto pierwsze pr├│by likwidacji Karty oraz ograniczenia zatrudnienia w sektorze publicznym, w tym w szko┼éach o 10 %. Strajk trwa┼é trzy tygodnie i Karta zosta┼éa obroniona. W 1998 przy okazji reformy edukacji (tzw. cztery wielkie reformy za rz─ůdu UW/AWS Jerzego Buzka, ktore urynkawia┼éy i prywatyzowa┼éy sfer─Ö spo┼éeczn─ů) mia┼é miejsce kolejny atak na Kart─Ö Nauczyciela. W 2007 ZNP zorganizowa┼é jednodniowy strajk, tym razem w prote┼Ťcie przeciwko programowych zmianom jakie wprowadza┼é minister Giertych z LPR w koalicji z PiS, ale zarazem ZNP chwali┼é ├│wczesnego ministra „za zrozumienie sytuacji nauczycieli“, podwy┼╝ki 10 % i podj─Öcie negocjacji w sprawie wieku emerytalnego dla tej grupy zawodowej. W 2008 pr├│b─Ö likwidacji Karty podj─Ö┼éa minister Katarzyna Hall (rz─ůd PiS/Samoobrony/LPR), co spotka┼éo si─Ö z protestem nauczycielek i nauczycieli zrzeszonych w ZNP. Warszawie odby┼éa si─Ö manifestacj─ů z udzia┼éem 12 tys. os├│bvi.

    W 2012 roku samorz─ůdy przedstawi┼éy w Ministerstwie O┼Ťwiaty i grupie parlamentarnej Platformy Obywatelskiej propozycj─Ö potaniania koszt├│w edukacji poprzez likwidacj─Ö statusu nauczycieli mianowanych, wprowadzenie wy┼é─ůcznie czasowych um├│w o prac─Ö dla nauczycieli kontraktowych, likwidacj─Ö dodatku uzupe┼éniaj─ůcego, zwi─Ökszenie godzin pracy, oraz likwidacj─Ö ogranicze┼ä w prywatyzacji szk├│┼é (dotychczas pu┼éap do 70 uczni├│w, a wcze┼Ťniej tak┼╝e wym├│g zgody kuratora, kt├│ry ju┼╝ zlikwidowano)vii.

    Zar├│wno ZNP, jak i inne zwi─ůzki zawodowe, w tym zrzeszone w komisji o┼Ťwiatowej NSZZ Solidarno┼Ť─ç protestuj─ů przeciwko tym rozwi─ůzaniom. Ministerstwo Edukacji Narodowej nie zajmuje jednoznacznego stanowiska wobec postulowanych zmian prawa i ich wp┼éywu na warunki pracy nauczycielek i nauczycieli oraz na oraz dost─Öpno┼Ť─ç i spo┼éeczn─ů jako┼Ť─ç o┼Ťwiaty. ZNP zrzesza ponad 300 tys. spo┼Ťr├│d ponad p├│┼é miliona nauczycieli w Polsce, kt├│rzy s─ů jedn─ů z nielicznych grup spo┼éecznych, kt├│ra ma trwa┼ée instytucjonalne zaplecze, a zorganizowany g┼éos ┼Ťrodowiska to elektorat, kt├│ry jest brany pod uwag─Ö w politycznych kalkulacjach. Z drugiej strony, strategiczny nacisk na akumulacj─Ö kapita┼éu ludzkiego jako g┼é├│wnego czynnika rozwoju (vide strategie rozwoju Europa 2020, Polska 2030) sprawia, i┼╝ nauczyciele jako drobni i zorganizowani producenci tego┼╝ kapita┼éu s─ů grup─ů, z kt├│r─ů neoliberalni politycy do pewnego stopnia musz─ů si─Ö liczy─ç, aby pozyska─ç ich poparcie dla reform. Natomiast neoliberalne interwencje w mediach (jak krytykowany przez Iz─Ö Desperak w komentarzu „Dzienikarze do pi├│ra!” artyku┼é Piotra Pacewicza czy cytowane powy┼╝ej g┼éosy prof. Balcerowicza i ksi─Ödza M─ůdeli) s─ů politycznie u┼╝yteczne, gdy┼╝ os┼éabiaj─ů pozycj─Ö oporu poprzez zaw┼éaszczanie cz─Ö┼Ťci pola dyskursu i wygradzanie g┼éos├│w krytycznych. Pozwala to stosowa─ç taktyki wymuszania zgody na zmiany w Karcie metod─ů inkrementalnych krok├│w.

    Warto przy tym zwr├│ci─ç uwag─Ö, i┼╝ metoda zmian drog─ů inkrementalnych krok├│w jest jedn─ů z taktyk neoliberalizacji, czego przyk┼éadem zmiany w prawie pracy, zmiany systemu ochrony zdrowia, czy kolejne represyjne kroki dotycz─ůce tzw. bezpiecze┼ästwa publicznego i stopniowe ograniczanie wolno┼Ťci politycznych, w tym prawa do zgromadze┼ä czy zwi─Ökszanie uprawie┼ä policji i s┼éu┼╝b para-policyjnych. Takie taktyki wynikaj─ů z zastosowania przez rz─ůd logiki zarz─ůdzania ryzykiem politycznym, jak i zarz─ůdzania polityk─ů pod k─ůtem wzmacniania partyjnej marki. W tym przypadku likwidacja Karty za pomoc─ů jednego radykalnego kroku generowa┼éaby zbyt du┼╝e straty polityczne, tote┼╝ metoda inkrementalnych krok├│w jest skuteczniejsza (vide wypatroszenie uprawnie┼ä wynikaj─ůcych z Karty przez 60 nowelizacji). Skuteczno┼Ť─ç, obok efektywno┼Ťci i konkurencyjno┼Ťci to jedna z neoliberalnych norm rz─ůdzenia.

    Meandry decentralizacji i drogi do urynkowienia

    W ubieg┼éym roku Karta Nauczyciela zacz─Ö┼éa przeszkadza─ç lokalnym w┼éadzom, a konkretnie krytyk─Ö zainicjowa┼é Zwi─ůzek Miast Polskich, poparty przez przedstawicieli lokalnych samorz─ůd├│w. ”Wszystkie gminy i powiaty maj─ů bowiem ten sam problem – koszty utrzymania przedszkoli, szk├│┼é podstawowych i gimnazj├│w, rujnuj─ů lokalne bud┼╝ety“viii- lamentowali przedstawiciele w┼éadz lokalnych z Wa┼ébrzycha i O┼éawy, ci sami, kt├│rzy wcze┼Ťniej inwestowali i zad┼éu┼╝ali miasta, bynajmniej nie na realizacj─Ö podstawowych potrzeb mieszka┼äc├│w, jak edukacja czy mieszkania, ale na aquapark, infrastruktur─Ö dla specjalnej strefy ekonomicznej i na gentryfikacj─Ö, aby uatrakcyjni─ç miasta dla turyst├│w. Jak informuj─ů media samorz─ůdy chc─ů zlikwidowa─ç oko┼éo 1800 szk├│┼éix. Warto si─Ö przyjrze─ç co doprowadzi┼éo do takiej sytuacji i dlaczego samorz─ůdy nie wywi─ůzuj─ů si─Ö ze swoich ustawowych obowi─ůzk├│w?

    Odpowiedzi na to pytanie trzeba szuka─ç w w pierwszych latach transformacji. Po „terapii szokowej“ (pakiet ustaw z 2 stycznia 1990) jedne z pierwszych reform dotyczy┼éy decentralizacji cz─Ö┼Ťci zada┼ä i w┼éasno┼Ťci publicznej do samorz─ůd├│w, przy czym z w┼éasno┼Ťci pa┼ästwa (ustanowionej przez nowelizacje Kodeksu Prawa Cywilnego w 1987 roku) wyodr─Öbniono now─ů kategori─Ö w┼éasno┼Ťci komunalnej (ustawa o samorz─ůdzie gminnym z 8 marca 1990 roku). Za demokratycznymi intencjami kry┼éy si─Ö uwik┼éania w polityczno-ekonomiczne interesy. Jak pisz─ů Levinas i Herczy┼äski, decentralizacja by┼éa elementem gry politycznej nowego rz─ůdu, kt├│ry tworzy┼é nowe podstawy sprawowania w┼éadzy, aby przeciwdzia┼éa─ç wp┼éywom SLDx. Decentralizacja by┼éa przeprowadzona w tak wielkim po┼Ťpiechu, i┼╝ pocz─ůtkowo bud┼╝ety lokalne pisali urz─Ödnicy z Ministerstwa Finans├│w.

    W pierwszej dekadzie transformacji przekazywano samorz─ůdom szereg kolejnych obowi─ůzk├│w w┼éadzy centralnej, w tym w 1992 decentralizowano do samorz─ůd├│w odpowiedzialno┼Ť─ç za prowadzenie przedszkoli, w 1996 szk├│┼é podstawowych, a w 1998 szk├│┼é ┼Ťrednich. Do 1998 ca┼éa odpowiedzialno┼Ť─ç za sfer─Ö spo┼éeczn─ů (z wyj─ůtkiem emerytur, gdzie ┼Ťrodki ze sk┼éadek przekierowano do rynk├│w finansowych) zosta┼éa zdecentralizowana do samorz─ůd├│w. Zarazem jednak utrzymane by┼éo wsp├│┼éfinansowanie z bud┼╝etu centralnego, z czym wi─ů┼╝e si─Ö szereg problem├│w, niemniej zapewnia to redystrybucj─Ö ┼Ťrodk├│w publicznych w skali kraju. Je┼Ťli chodzi o ochron─Ö zdrowia, to na poziomie lokalnym z pochodz─ůcych z NFZ ┼Ťrodk├│w finansowane s─ů tzw kontrakty medyczne, a za utrzymanie publicznych plac├│wek (w tym koszty ogrzewania i remont├│w) odpowiadaj─ů samorz─ůdy, kt├│re odpowiadaj─ů tak┼╝e za finansowanie sk┼éadek zarejestrowanych bezrobotnych i zarejestrowanych ubogich, tzw. beneficjent├│w pomocy socjalnej. Z kolei ca┼éa odpowiedzialno┼Ť─ç za pomoc socjaln─ů spoczywa na samorz─ůdach, kt├│re, podobnie jak w o┼Ťwiacie, otrzymuj─ů cz─Ö┼Ť─ç ┼Ťrodk├│w na finansowanie pomocy socjalnej z bud┼╝etu centralnego, (np. na dofinansowanie obiad├│w szkolnych).

    W 2009, zar├│wno ze ┼Ťrodk├│w w┼éasnych jak i z dotacji i subwencji samorz─ůdy przeznaczy┼éy 30.6 % ┼Ťrodk├│w bud┼╝etowych na o┼Ťwiat─Ö i opiek─Ö( w tym 5/6 tej sumy z subwencji), 12.2 % na pomoc spo┼éeczn─ů; 3.7 % na gospodark─Ö mieszkaniow─ů; na ochron─Ö zdrowia 2.2 %, a na inwestycje 27.7 %xi. Samorz─ůdy odpowiadaj─ů tak┼╝e za niezb─Ödne dla reprodukcji codziennego ┼╝ycia mieszkalnictwo oraz us┼éugi komunalne: wodoci─ůgi i kanalizacj─Ö, ogrzewanie, transport lokalny, kt├│re by┼éy komercjalizowane i prywatyzowane. Decentralizacja bez zabezpiecze┼ä finansowych przyczyni┼éa si─Ö do wyprzeda┼╝y w┼éasno┼Ťci komunalnej, czego jednym z pierwszych skutk├│w by┼éa masowa likwidacja przedszkoli na pocz─ůtlu lat 1990. czy rosn─ůce zad┼éu┼╝enie szpitali publicznych, oraz d─ů┼╝enie do potaniania koszt├│w utrzymania szk├│┼é przez ich likwidacj─Ö czy przekazywanie ko┼Ťcio┼éom, stowarzyszeniom czy sp├│┼ékom.

    Od 1990 wida─ç konsekwentne d─ů┼╝enie pa┼ästwa do potaniania koszt├│w i pozbywanie si─Ö przez pa┼ästwo odpowiedzialno┼Ťci za edukacj─Ö (i inne obszary reprodukcji spo┼éecznej), przenoszenie odpowiedzialno┼Ťci do samorz─ůd├│w, a te z kolei do nauczycielek i do rodzic├│w. Obecnie, jak donosi PAP cytuj─ůc szefa nauczycielskiej Solidarno┼Ťci, Ryszarda Prokse, samorz─ůdy tworz─ů sp├│┼éki komunalne lub zmieniaj─ů statuty istniej─ůcych sp├│┼éek, aby mog┼éy one prowadzi─ç dzia┼éalno┼Ť─ç o┼Ťwiatow─ů. Po czym samorz─ůdy przekazuj─ů szko┼éy tym┼╝e sp├│┼ékom dzia┼éaj─ůcym w ramach prawa handlowego, aby m├│c zredukowa─ç wydatki na o┼Ťwiat─Ö przez obej┼Ťcie przepis├│w wynikaj─ůcych z Kart Nauczyciela, jakie obowi─ůzuj─ů w szko┼éach funkcjonuj─ůcych w ramach przepis├│w o finansach publicznychxii.

    O┼Ťwiata jako cz─Ö┼Ť─ç reprodukcji spo┼éecznej/ekonomii opieki

    Jak celnie zauwa┼╝a Piotr Krzy┼╝aniak w analizie warunk├│w ┼╝ycia w Nowej Soli, reformy przekaza┼éy samorz─ůdom odpowiedzialno┼Ť─ç i kontrol─Ö nad reprodukcj─ů spo┼éeczn─ůxiii, czyli za pomoc socjaln─ů mieszkalnictwo i inne dobra komunalne, polityk─Ö pracy, ochron─Ö zdrowia i o┼Ťwiat─Ö. Zarazem w czasie transformacji samorz─ůdom narzucono odpowiedzialno┼Ť─ç za wspierania lokalnego rozwoju ekonomicznego i stawiano przed nimi wyzwania przedsi─Öbiorczo┼Ťci. Samorz─ůdy zacz─Ö┼éy zaci─ůga─ç kredyty na inwestycje, a obecnie, aby sfinansowa─ç koszt obs┼éugi zad┼éu┼╝enia i kolejne inwestycje ograniczaj─ů wydatki na szeroko rozumian─ů opiek─Ö, w tym tak┼╝e na o┼Ťwiat─Ö.

    Osoby niezamo┼╝ne i pozbawiane pracy, mieszka┼ä i dost─Öpu do szeroko rozumianej opieki zosta┼éy uzale┼╝nione od decyzji w┼éadz lokalnych. Ludzie niezamo┼╝ni s─ů traktowani jako obywatele ni┼╝szej kategorii, nie przynosz─ů zysk├│w podatkowych. Neoliberalne pa┼ästwo, miasta czy gminy rz─ůdz─ů tak jak firmy, czyli przede wszystkim pod k─ůtem zarz─ůdzania warto┼Ťci─ů, przez bod┼║ce finansowe i alokacj─Ö ┼Ťrodk├│w (albo ich wstrzymanie). W tej optyce dwa najwa┼╝niejsze dokumenty polityczne to bud┼╝et i sprawozdanie finansowe. W tych┼╝e dokumentach s─ů dwie kategorie: przychody i wydatki, aktywa i pasywa. W neoliberalnych kalkulacjach pa┼ästwa i gmin ubodzy, jak i wydatki na szeroko rozumian─ů opiek─Ö/reprodukcj─Ö spo┼éeczn─ů stanowi─ů pasywa, kt├│re trzeba redukowa─ç.

    Neoliberalizm jako ideologia czy jako polityka prawdy i zarz─ůdzanie pa┼ästwem zgodnie z logik─ů przedsi─Öbiorstwa i logik─ů prywatyzacji sfery spo┼éecznej (sprawne pa┼ästwo) w po┼é─ůczeniu z gilotyn─ů d┼éugu wymuszaj─ů ci─Öcia wydatk├│w w sferze spo┼éecznej. I tu kryje si─Ö odpowied┼║ na pytanie dlaczego samorz─ůdy chc─ů zamyka─ç szko┼éy. Nie jest to problem, kt├│ry mo┼╝na przypisa─ç Karcie Nauczyciela, kt├│ra „rujnuje samorz─ůdy” (bo w┼éadze lokalne z dochod├│w w┼éasnych finansuj─ů tylko 20 % koszt├│w o┼Ťwiaty i wychowania, przy czym udzia┼é w┼éasnych wydatk├│w na o┼Ťwiat─Ö stanowi 6 % statystycznego lokalnego bud┼╝etu). Nie jest to wy┼é─ůcznie problem nak┼éad├│w i podzia┼éu ┼Ťrodk├│w, ale problem neoliberalnej racjonalno┼Ťci rz─ůdzenia.

    W konserwatywnym czy liberalnym pa┼ästwie opieku┼äczym oraz w pa┼ästwie socjalistycznym sfera spo┼éeczna by┼éa organizowana zgodnie z logik─ů zabezpieczania potrzeb, co gwarantowa┼éy prawa socjalne. Neoliberalne pa┼ästwo, ktore postrzega swoj─ů rol─Ö jako mend┼╝er wzrostu gospodarczego likwiduje formy w┼éasno┼Ťci wsp├│lnej i stoi na stra┼╝y w┼éasno┼Ťci prywatnej oraz minimalizuje i przeobra┼╝a sfer─Ö spo┼éeczn─ů obejmuj─ůc j─ů t─ů sam─Ö logik─ů co sfera produkcji (efektywno┼Ť─ç, konkurencyjno┼Ť─ç, kalkulacje koszt├│w i korzy┼Ťci) i tworzy nowe rynki us┼éug publicznych. Poniewa┼╝ jednak zapotrzebowanie na szeroko rozumian─ů opiek─Ö bynajmniej nie znika, oznacza to przerzucanie obowi─ůzk├│w i pracy i koszt├│w opieki do rodzin, a szczeg├│lnie na barki kobiet z nisko i ┼Ťredniodochodowych gospodarstw domowych. Praca opieku┼äcza, kt├│ra zapewnia reprodukcj─Ö ┼╝ycia codziennego i reprodukcj─Ö pokoleniow─ů jest traktowana nie jako praca, ale jako prywatna sprawa rodzin i moralny obowi─ůzek kobiet, a je┼Ťli opieka jest dostarczana przez organizacje publiczne (szko┼éy) czy rynek to praca ta jest nisko waloryzowanaxiv. Tu warto przywo┼éa─ç przyk┼éad potaniania koszt├│w zada┼ä o┼Ťwiatowych przez likwidacj─Ö szkolnych sto┼é├│wek i stanowisk pracy pa┼ä kucharek i sprz─ůtaczek, ale zleci─ç je zewn─Ötrznym firmom, albo jak w Krakowie uczniom i rodzicom. Pisze o tym Monika Popow w komentarzu Think Tanku Feministycznego, pod tytu┼éem Edukacja w kryzysie.

    Dla neoliberalnych miast i gmin zarz─ůdzanych zgodnie z logik─ů przedsi─Öbiorstwa licz─ů si─Ö inwestycje, kt├│re stymuluj─ů wzrost gospodarczy i zapewniaj─ů dochody lokalnym elitom, a nie inwestycje w reprodukcj─Ö ┼╝ycia codziennego wszystkich mieszka┼äc├│w. Warunki w jakich dzia┼éaj─ů samorz─ůdy zosta┼éy stworzone moc─ů prawa, przez neoliberalne reformy i wspieraj─ůce je ideologie czy polityki prawdy, gdzie idealny model rynku, opisywany przy pomocy takich atrybut├│w jak efektywno┼Ť─ç ekonomiczna, konkurencyjno┼Ť─ç, prywatyzacja i przedsi─Öbiorczo┼Ť─ç to nowe polityczne normy. St─ůd w┼éa┼Ťnie potanianie pracy nauczycielskiej, ataki na Kart─Ö Nauczycielki, likwidacja szkolnych sto┼éowek, stanowisk pracy i sta┼éych um├│w o prac─Ö dla pa┼ä sprz─ůtaczek, wo┼║nych czy kucharek. Potanianie kosz├│w utrzymania szk├│┼é odbywa si─Ö tak┼╝e poprzez ich zamykanie i przekazywanie odpowiedzialno┼Ťci za szko┼éy na rzecz organizacji spo┼éecznych, czy ko┼Ťcio┼é├│w i organizacji wyznaniowych, co jak zauwa┼╝a Katarzyna Gawlicz w komentarzu "Szko┼éa na rynku" na temat "przekazywania" ma┼éych szk├│┼é wiejskich innym podmiotom skutkuje zwi─Ökszeniem obci─ů┼╝enia rodzic├│w, a przewa┼╝nie matek.

    Sfera spo┼éeczna (ochrona zdrowia, edukacja, zabezpieczenia spo┼éeczne, pomoc socjalna, mieszkalnictwo, polityka pracy) jest t─ů cz─Ö┼Ťci─ů opieki czy reprodukcji spo┼éecznej , kt├│ra jest wsp├│┼éfinansowana ze ┼Ťrodk├│w publicznych. Historycznie, pa┼ästwa opieku┼äcze r├│┼╝nego typu po┼Ťredniczy┼éy w redystybucji i wsp├│┼éfinansowa┼éy opiek─Ö/reprodukcj─Ö z gospodarstwami domowymi. Wraz z neoliberalizmem sfera spo┼éeczna jest przeobra┼╝ana w rynki us┼éug publicznych, a jej zasi─Ög jest systematycznie ograniczany przez prywatyzacj─Ö, a tak┼╝e przez polityki bud┼╝etowe (bud┼╝ety zadaniowe, d─ů┼╝enie do zamykania koszt├│w us┼éug publicznych w ramach op┼éat czy sk┼éadek). Wycofywanie si─Ö pa┼ästwa z odpowiedzialno┼Ťci za opiek─Ö/reprodukcj─Ö warunk├│w ┼╝ycia codziennego i reprodukcj─Ö pokoleniow─ů przerzuca t─Ö odpowiedzialno┼Ť─ç do gospodarstw domowych

    Czy w „starej” czy „nowej” Europie, gospodarstwa domowe od dziesi─ůtk├│w lat (a od pocz─ůtku kapitalizmu gospodarstwa robotnicze) nie mog─ů si─Ö utrzyma─ç z jednego wynagrodzenia. St─ůd wieloletnie mi─Ödzynarodowe trendy nap┼éywu kobiet na rynek pracy. Na kobietach spoczywa zar├│wno historyczny obowi─ůzek pracy opieku┼äczej jak i konieczno┼Ť─ç pracy najemnej dla pa┼ästwa, rynku czy osi─ůganie dochod├│w z w┼éasnej dzia┼éalno┼Ťci. Wycofywanie si─Ö pa┼ästwa ze wsp├│┼éodpowiedzialno┼Ťci za opiek─Ö/reprodukcj─Ö spo┼éeczn─ů szczeg├│lnie obci─ů┼╝a kobiety z ┼Ťrednio i nisko-dochodowych gospodarstw domowych. Optyka opieki/reprodukcji spo┼éecznej pozwoli pokaza─ç zwi─ůzki miedzy przeobra┼╝eniami rynku pracy w edukacji, reformami edukacji i za┼éo┼╝eniami, metodami i skutkami reform w innych dziedzinach sfery spo┼éecznej, jak na przyk┼éad w reformach ochrony zdrowia i po┼é─ůczy─ç r├│┼╝ne walki (n.p. piel─Ögniarek, nauczycielek, opiekunek, pracownic administracyjnych, sprz─ůtaczek, badaczek akademickich i kucharek) o odzyskanie obywatelstwa, d├│br wsp├│lnych i o solidarno┼Ťciowe rozwi─ůzania w sferze spo┼éecznej. Obywatelstwo jest relacj─ů mi─Ödzy pa┼ästwem a obywatelkami i obywatelami. Neoliberalne reformy edukacji, ochrony zdrowia, pomocy socjalnej, komercjalizacja i wyprzeda┼╝ w┼éasno┼Ťci komunalnej czy zapa┼Ť─ç w mieszkalnictwie efektywnie pozbawiaj─ů nas praw obywatelskich. W tym sensie walka o Kart─Ö Nauczycielki to jedna z walk o prawa nas wszystkich.


    Przypisy

    i. Michał Boni, red. Polska 2030. Wyzwania rozwojowe. Kancelaria Rady Ministrów. 2009.
    ii. Kalkulacje autorki na podstawie danych GUS, 1989 i 2012.
    iii. Radhika Balakrishnan, Diane Elson, James Heintz, Nicholas Luciani. Maximum available resources and human rights. Analytical report. Center for Women's Global Leadership, Rutgers University. Czerwiec 2011. (dost─Öpny w sieci). Zob tak┼╝e M. Nowak, Trzy generacje praw cz┼éowieka. Ich znaczenie w ┼Ťwietle przes┼éanek ideowych i historycznych oraz w ┼Ťwietle ich genezy, [w:] B. Banaszak (red.), Prawa cz┼éowieka. Geneza, koncepcje, ochrona, Wroc┼éaw 1993, s. 114–115
    iv. Ksi─ůdz M─ůdela upatruje w Karcie ca┼éego z┼éa w o┼Ťwiacie i postuluje, ┼╝eby j─ů „wyrzuci─ç do kosza i zast─ůpi─ç, zwyk┼é─ů deklaracj─ů zwi─ůzkow─ů i niech te zwi─ůzki konkuruj─ů“. Proponuje tak┼╝e stworzenie nowej karty praw rodzic├│w (a nie uczni├│w). Zob. Krzysztof M─ůdela, sj. Kart─ů w Kart─Ö. Nauczyciel kontra obywatel. 01.07.2012. http://www.areopag21.pl/en_face/artykul_2219_karta-w-karte-nauczyciel-contra-obywatel.html. Prof.Leszek Balcerowicz, w wywiadzie dla Rzeczpospolitej stwierdza, i┼╝ Karta to jaskrawy przyk┼éad przywileju grupy zawodowej uzyskany w latach 80.s, i roszcze┼ä kosztem obywateli. "Karta szkodzi uczniom". Wywiad Artura Grabka i Bartosza Marczuka z Leszkiem Balcerowiczem. Rzeczpospolita. 11.06.2012. www.rp.pl/arty kul/890024.html?print=tak&p=0. Aleksandra Pezda. Balcerowicz: zlikwidowa─ç Kart─Ö nauczyciela. Gazeta Wyborcza. 11.06.2012.(Leszka Balcerowicza przywo┼éuje niech─Ötnie, gdy┼╝ jest politycznym piorunochronem, kt├│ry u┼╝ytecznie personalizuje i skupia na sobie krytyk─Ö, aby zamaza─ç rzeczywiste polityczne stawki i interesy aktor├│w, kt├│rzy nadali kszta┼ét i nada steruj─ů transformacj─ů)
    v.24-02-2012 http://biznes.onet.pl/tusk-mozliwa-goraca-dyskusja-o-karcie-nauczyciela,18553,5036494,1,news-detal
    vi. O historii walk o Kartę Nauczyciela za ZNP Toruń, http://www.torun-znp.edu.pl/?view=historia, oraz Konrad Malec. O pracę i płacę. Nowy Obywatel. 2/2011.
    vii. Za: Nowy Obywatel. R─Öce precz od Karty! 12.09.2012 www.nowyobywatel.pl
    viii. Sudecki Konwent Prezydent├│w, Burmistrz├│w i W├│jt├│w ziemi ┼Ťwidnickiej i wa┼ébrzyskiej. Bielawa, 20 lutego, 2012. http://www.bielawa.pl/site/pdf/site_id/672
    ix. PAP. Samorz─ůdy chc─ů zlikwidowa─ç ok. 1800 p┼éac├│wek oswiatowych. 5.03.2012. http://biznes.onet.pl/samorzadowcy-chca-zlikwidowac-okolo-1500-placowek-,18553,5047160,1,news-detal
    x. Tony Levitas i Jan Herczyński. Decentralization, local governments and education reform in post-communist Poland. Rozdz. 2 w: Kenneth Davey. Balancing National and Local Responsibilities: Education Management and Finance in Four Central European Countries. Budapeszt: CEU. 2002. DFID LGI Local Government Policy Partnership Program.
    xi. Za GUS 2010. Bud┼╝ety jednostek samorz─ůdu terytorialnego. Str 46
    http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_rn_budz_jedn_sam_teryt_lata_2003-2009.pdf
    xii. PAP. Oszcz─Ödno┼Ťci kosztem nauczycieli. 20.06.2012. http://biznes.onet.pl/,0,5165799,drukuj
    PAP 20 06 12
    xiii. Piotr Krzy┼╝aniak. Ruch lokatorski, prekariat i strajk czynszowy. Przegl─ůd Anarchistyczny. Wiosna/zima 2010/11.
    xiv. Krytyka neoliberalizmu zob. Thomas Lemke. Narodziny biopolityki. Michela Foucault wykłady w College de France. Biblioteka Online Seminarium Foucault 2008. http://www.ekologiasztuka.pl/seminarium.foucault/readarticle.php?article_id=101 Feministyczne krytyki neoliberalimu zob. E. Charkiewicz. A. Zachorowska, red. Ekonomia opieki.2009 (teksty dostępne online w Bibliotece Online Think Tanku Feministycznego).


    Wersja w PDF Link
    Lewicowa Sie─ç Feministyczna
    Rozgwiazda


    KONKURS
    Pami─Ötniki Emigrantki


    Logowanie
    Nazwa u┐ytkownika

    Has│o



    Nie mo┐esz siŕ zalogowaŠ?
    Popro o nowe has│o
    Copyright © 2005
    White_n_Light Theme by: Smokeman
    Powered by PHP-Fusion copyright © 2002 - 2017 by Nick Jones.
    Released as free software without warranties under GNU Affero GPL v3.
    Wygenerowano w sekund: 0.00