THINK TANK FEMINISTYCZNY
  • O think tanku

  • BIBLIOTEKA ONLINE

    - opis projektu, zarys marzeń
    - teksty wszystkie (alfabetycznie, wg autorek)
    - teksty polskie
    - tłumaczenia (wszystkie)
    - feminizm/filozofia/polityka
    - feminizm/ekonomia
    - kobiety, ub├│stwo, prekariat
    - feminizm / ekologia
    - historia kobiet
    - biblioteki feministyczne w sieci


  • PIEL─śGNIARKI

  • EMIGRANTKI


  • WARSZTATY

  • Komentarze i recenzje Think Tanku Feministycznego

  • RAPORTY I DIAGNOZY


  • Feministyczna krytyka ekonomii – kurs online

  • Gender i polityka - kurs online

  • Feministyczna krytyka filozofii - kurs online


  • SZTUKA JAKO KRYTYKA


  • STRONA TOMKA
    SEMINARIUM FOUCAULT
    NEKROPOLITYKA
    PIEL─śGNIARKI I PO┼üO┼╗NE
    WOL─ś BY─ć
    EKOLOGIA EKONOMIA
    WSPIERAJ─ä NAS






    Sesja 3. Kobieta jako problem filozofii i podmiot feminizmu
    30 kwietnia
    (prowadzenie: Kacha Szaniawska)

    Sesja po┼Ťwi─Öcona jest koncepcji “kobieco┼Ťci” i “podmiotu kobiecego”. Wsp├│lnie zastanowimy si─Ö (pami─Ötaj─ůc teksty i w─ůtki dyskusji dw├│ch pierwszych sesji – zw┼éaszcza te dotycz─ůce cia┼éa i uciele┼Ťnienia podmiotu poznania) nad mo┼╝liwo┼Ťci─ů i zasadno┼Ťci─ů tworzenia “podmiotu kobiecego”, jako podmiotu politycznego dzia┼éania.
    Odwo┼éamy si─Ö do fragment├│w klasycznego ju┼╝ tekstu filozofii feministycznej – Druga p┼ée─ç S. de Beauvoir oraz tekst├│w b─Öd─ůcych komentarzem do zawartej w nim koncepcji “kobiety” jako procesu stawania si─Ö, efektu regulatywnych praktyk kultury, m.in. fragment├│w Uwik┼éanych w p┼ée─ç J. Butler. Na podstawie kr├│tkiego fragmentu tekstu E. Spelman zwr├│cimy uwag─Ö na ograniczenia uniwersalizmu (opartego na esencjalistycznych uj─Öciach kobieco┼Ťci), nios─ůcego ze sob─ů ryzyko wykluczenia grup kobiet, kt├│rych do┼Ťwiadczenie nie mie┼Ťci si─Ö w przyj─Ötym paradygmacie. Zastanowimy si─Ö r├│wnie┼╝ nad u┼╝yteczno┼Ťci─ů propozycji Butler (odej┼Ťcia od trwa┼éych, substancjalnych to┼╝samo┼Ťci) dla strategii dzia┼éania politycznego tu i teraz.


    Lektury:

    1. S. de Beauvoir, Druga p┼ée─ç, prze┼é. G. Mycielska, M. Le┼Ťniewska, Warszawa 2007, s. 50-57. (tom pierwszy, cz─Ö┼Ť─ç pierwsza, rozdzia┼é pierwszy) Link

    2. J. Butler, Uwikłani w płeć, przeł. K. Krasuska, s.63-67 Link

    Judith Butler, Uwikłani w płeć. przeł. Karolina Krasuska, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2009. s.43-49, fragment dostępny w bibliotece Think Tanku Feministycznego (link do fragmentu znajduje się w sesji 4 kursu Gender i Polityka)

    3. E. Spelman, “The One and the Many”, E. Spelman, Inessential Woman: Problems of Exclusion in Feminist Thought, London: The Women’s Press, 1988, pp. 138-139, 140, 158-159) Link

    4. J. Acker. Przeobra┼╝anie kategorii klasy, rasy i p┼éci. Feministyczne przemy┼Ťlenia
    (M. M. Ferree, J. Lorber, B.B. Hess. Revisioning Gender. AltaMira Press, 2000) Link


    Streszczenia fragment├│w wybranych lektur i pytania do dyskusji:


    Pułapki wykluczenia

    J. Butler, Uwik┼éani w p┼ée─ç. Feminizm i polityka to┼╝samo┼Ťci, prze┼é. K. Krasuska, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2007, s. 43-49, s. 61-67;

    W wybranych na sesj─Ö III fragmentach J. Butler rozwa┼╝a podstawy (filozoficzne i dyskursywne) konstruowania kategorii “kobiety”, “to┼╝samo┼Ťci”, “reprezentacji” i “podmiotu”, a tak┼╝e tego, jakie konsekwencje maj─ů owe konstrukcje w sferze dzia┼éania politycznego. Przywo┼éuje debaty, jakie toczy┼éy si─Ö wewn─ůtrz ruchu feministycznego (w Stanach Zjednoczonych Ameryki P├│┼énocnej), m.in. dotycz─ůce definiowania kategorii “kobiety” i wskazuje na zagro┼╝enia p┼éyn─ůce z konstruowania trwa┼éych, substancjalnych to┼╝samo┼Ťci. Filozofka odwo┼éuje si─Ö m.in. do teorii M. Foucault podmiot├│w wytwarzanych przez jurydyczne systemy w┼éadzy (s. 44) oraz D. Riley historycznej kontekstualno┼Ťci p┼éci, aspektach rasowych, klasowych, etnicznych, seksualnych i regionalnych dyskursywnie ustanawianej to┼╝samo┼Ťci (s. 46). Filozofka przestrzega r├│wnie┼╝ przed stosowaniem zachodnich paradygmat├│w i teorii do opisu (i konstruowania) innych kultur (np. paradygmatu ucisku patriarchalnego) oraz przed ograniczeniami dyskursu reprezentacji (s. 47). Fragment drugi stanowi m.in. komentarz do koncepcji de Beauvoir i francuskiej psychoanalityczki L. Irigaray, autorka Bodies That Matter wskazuje tak┼╝e na niebezpiecze┼ästwo “totalizuj─ůcych strategii samego feminizmu” (s. 64), kt├│re zdaj─ů si─Ö nie zauwa┼╝a─ç istnienia kobiet “uznaj─ůcych kategori─Ö “kobiet” za normatywn─ů i wykluczaj─ůc─ů, a tak┼╝e ┼Ťlep─ů na przywileje klasowe i rasowe” (s. 65). Na koniec Butler poddaje namys┼éowi polityk─Ö “otwartych koalicji” (s.65-67), opart─ů na dialogu, kt├│ra pozwala┼éaby na udzia┼é wszystkich kobiet (grup) w debacie publicznej, przy zachowaniu ich odr─Öbnych to┼╝samo┼Ťci.

    pytania do dyskusji:

    1. Czy rzeczywi┼Ťcie na gruncie przywo┼éywanych tu teorii mo┼╝liwa jest polityka “poto┼╝samo┼Ťciowa”?

    2. Czy postulowana przez Butler “polityka otwartych koalicji” ma szans─Ö urzeczywistni─ç si─Ö np. w dzia┼éaniu polskich ruch├│w emencypacyjnych i wolno┼Ťciowych?



    Kobieta jako Inny
    (m─Ö┼╝czyzny? filozofii?)
    S. de Beauvoir, Druga p┼ée─ç, prze┼é. G. Mycielska, M. Le┼Ťniewska, Warszawa 2007, s. 29-57;

    Wybrany przeze mnie fragment Drugiej p┼éci (ksi─ů┼╝ki wydanej po raz pierwszy w 1949 roku) nosi znamienny tytu┼é Przeznaczenie S. De Beauvoir porusza w nim problem kobiecego cia┼éa jako okre┼Ťlonej sytuacji – sposobu ujmowania ┼Ťwiata (s. 55), przejmuje tu kategori─Ö wypracowan─ů na gruncie filozofii M. Heideggera i J. P. Sartre’a oraz koncepcje cia┼éa (kt├│re nie jest rzecz─ů) M. Merleau Ponty’iego. „Cia┼éo kobiety jest jednym z najistotniejszych element├│w sytuacji, jak─ů zajmuje ona w ┼Ťwiecie, (...) ale nie wystarcza, by j─ů zdefiniowa─ç; nie jest ┼╝yw─ů rzeczywisto┼Ťci─ů, ale rzeczywisto┼Ťci─ů przyswojon─ů przez ┼Ťwiadmomo┼Ť─ç, dzia┼éaj─ůc─ů w spo┼éeczno┼Ťci“ (s. 57). Filozofka podejmuje namys┼é nad fizjologi─ů kobiecego cia┼éa, kt├│rej specyfika podporz─ůdkowuje kobiet─Ö (samic─Ö) gatunkowi i spo┼éecze┼ästwu. Cia┼éo kobiety nie nale┼╝y do niej, jest czym┼Ť innym ni┼╝ ona (s. 50) , „jej egzystencj─Ö poch┼éania potworna produkcja“ (s. 40) - reprodukowanie wsp├│lnoty, jej praw i warto┼Ťci. Autorka W sile wieku przytaczaj─ůc koncepcje m.in. Arystotelesa i Hegla wskazuje na podrz─Ödn─ů pozycj─Ö kobiety – „elementu zamkni─Ötego w granicach gatunku“ (s. 47), wzgl─Ödem pozycji m─Öskiej – „elementu podmiotowego“ (tam┼╝e.), m─Ö┼╝czyzna jest zdolny do transcendencji (reprezentuje ruch przynosz─ůcy zmian─Ö), kobieta nie mo┼╝e wyj┼Ť─ç poza siebie, utrwali─ç si─Ö w autonomii, jest bierna, tkwi uwi─Öziona w immanencji. Filozofka pos┼éuguj─ůc si─Ö przyk┼éadami pochodz─ůcymi ze ┼Ťwiata zwierz─ůt (opisy ci─ů┼╝y i fizjologii samic owad├│w, ptak├│w, ryb i kr─Ögowc├│w) opisuje przekle┼ästwo kobiecej menstruacji, ci─ů┼╝y, po┼éogu i klimakterium, powo┼éuje si─Ö na przera┼╝aj─ůce dane o smiertelno┼Ťci i zachorowaniach kobiet (w tym kobiet wiejskich, kt├│re mia┼éy znacznie ograniczon─ů ┼Ťwiadomo┼Ť─ç zasad higieny oraz dost─Öp do opieki medycznej) r├│wnie┼╝ na choroby psychiczne b─Öd─ůce rezultatem zmian w gospodarce hormonalnej organizmu. Opisuje deformacje cia┼éa kobiecego spowodowane ci─ů┼╝─ů oraz jego przedwczesne starzenie. W starzeniu si─Ö cia┼éa kobiety de Beauvoir odnajduje rodzaj w─ůtpliwej wolno┼Ťci, po przekwiatniu kobiet─Ö przestaje „toczy─ç gatunek“ (s. 51), zostaje zwolniona z obowi─ůzk├│w samicy, staje si─Ö „trzeci─ů p┼éci─ů“ (s. 52), nie b─Öd─ůc m─Ö┼╝czyzn─ů, ani kobiet─ů (kobieta jest w tym uj─Öciu zredukowana do roli potencjalnej matki) przestaje by─ç u┼╝yteczna dla spo┼éecze┼ästwa, niejako odzyskuje dost─Öp do w┼éasnego cia┼éa. Jednocze┼Ťnie de Beauvoir wyst─Öpuje przeciwko definiowaniu kobiety i jej roli tylko w oparciu o perspektyw─Ö biologiczn─ů, podkre┼Ťla, ┼╝e biologia jest tylko jednym z element├│w okre┼Ťlaj─ůcych pozycj─Ö kobiety (obok ekonomii, psychologii, socjologii i filozofii) w kulturze.

    Jedna z tez ksi─ů┼╝ki g┼éosi, ┼╝e kobieta jest innym m─Ö┼╝czyzny, negatywem, elementem, w oparciu o wykluczenie kt├│rego m─Ö┼╝czyna konstruuje swoj─ů to┼╝samo┼Ť─ç. Druga p┼ée─ç (tom II) zawiera postulat emancypacji, wzywa do upodmiotowienia kobiet i „braterstwa“ (sic!) s. 782 z m─Ö┼╝czyznami. Stosunek braterstwa zaistnie─ç mo┼╝e mi─Ödzy bra─çmi – kobiety, aby m├│c w nim partycypowa─ç musia┼éyby sta─ç jak m─Ö┼╝czy┼║ni (m─Ö┼╝czyznami), czy mo┼╝liwe jest zatem powo┼éanie podmiotu kobiecego w oparciu o filozofi─Ö de Beauvoir?

    pytania do dyskusji:

    1. Z jakiej pozycji pisze de Beauvoir (m─Öskiej, postulowanego podmiotu kobiecego?) i czyje interesy reprezentuje?
    2. Czy wizja uprzedmiotowienia kobiecego cia┼éa prezentowana przez de Beauvoir niesie ze sob─ů potencja┼é emancypacyjny? (Podpowiada strategie politycznego dzia┼éania?)
    3. Na ile obecnie aktualna jest sytuacja kobiecego ciała (kobiety) opisana przez de Beauvoir? (np. w naukach społecznych, polityce socjalnej, wyobrażeniach i tekstach popkultury)
    4. Czy obecnie to┼╝samo┼Ť─ç m─Ö┼╝czyzny r├│wnie┼╝ konstruuje si─Ö w oparciu o wykluczenie/zaprzeczenie kobieco┼Ťci? (obraz kobiety i wzory zachowa┼ä przypisanych do konkretnych p┼éci w podr─Öcznikach szkolnych, zabawki, (nie)obecno┼Ť─ç kobiet w polityce i debacie publicznej)

    Kobieta/Kobiety?

    E. Spelman, Kobieta: jedna i wiele, prze┼é. M. Elas, Biblioteka on-line Think Tanku Feministycznego, (E. Spelman, Inessential Woman: Problems of Exclusion in Feminist Thought, London: The Women’s Press, 1988, pp. 138-139, 140, 158-159)

    Kr├│tki fragment artyku┼éu E. Spelman (b─Öd─ůcego po cz─Ö┼Ťci komentarzem do tekstu czarnosk├│rej ameryka┼äskiej feministki A. Davis, kt├│ra pisa┼éa o wykluczaniu kobiet kolorowych, g┼éownie Murzynek w ruchu kobiecym podkre┼Ťlaj─ůc r├│┼╝nic─Ö rasy, kt├│ra jej zdaniem silniej ni┼╝ r├│znica p┼éci determinuje r├│┼╝nice mi─Ödzy kobietami i m─Ö┼╝czyznami, jak r├│wnie┼╝ mi─Ödzy samymi feministkami) ponawia wa┼╝kie pytanie o istnienie „esencji kobieco┼Ťci“ w┼éa┼Ťciwej wszystkim kobietom (bez wzgl─Ödu na ich ras─Ö, wiek i do┼Ťwiadczenia) pokazuje, jak esencjalizm by┼é u┼╝ywany przez bia┼ée, ameryka┼äskie feministki klas wy┼╝szej i ┼Ťredniej w walce o r├│wnouprawnienie, jak uprzywilejowane (ze wzgl─Ödu na pochodzenie etniczne i wynikaj─ůc─ů z niego pozycj─Ö w strukturze spo┼éecznej) kobiety instrumentalnie pos┼éugiwa┼éy si─Ö kategori─ů „kobiety“ uzurpuj─ůc sobie prawo do reprezentowania interes├│w wszystkich kobiet, gdy w rzeczywisto┼Ťci wyst─Öpowa┼éy o polepszenie wy┼é─ůcznie w┼éasnej sytuacji. Spelman (w ko┼äcowym akapicie) przestrzega przed pu┼éapk─ů uniwersalizmu ufundowanego na za┼éo┼╝eniu o istnieniu „esencji kobieco┼Ťci“, pu┼éapk─ů wykluczenia g┼éos├│w i historii kobiet, kt├│re nie mieszcz─ů si─Ö w uniwersalnym paradygmacie.

    pytania do dyskusji:
    1. Czy istnieje kategoria opisuj─ůca sytuacj─Ö wszystkich kobiet (wsp├│lna dla wszystkich kobiet)? (kategoria ucisku, do┼Ťwiadczania cia┼éa przez kobiety?)
    2. Na ile esencjalizm obecnie może być przydatny w politycznym działaniu, walce o równouprawnienie?
    3. Czy istniej─ů kobiety wykluczane przez polski ruch feministyczny, a je┼Ťli tak, to jakie s─ů to grupy (ze wzgl─Ödu na jakie cechy interesy tych kobiet nie s─ů reprezentowane)





    Lewicowa Sie─ç Feministyczna
    Rozgwiazda


    KONKURS
    Pami─Ötniki Emigrantki


    Logowanie
    Nazwa u┐ytkownika

    Has│o



    Nie mo┐esz siŕ zalogowaŠ?
    Popro o nowe has│o
    Copyright © 2005
    White_n_Light Theme by: Smokeman
    Powered by PHP-Fusion copyright © 2002 - 2024 by Nick Jones.
    Released as free software without warranties under GNU Affero GPL v3.
    Wygenerowano w sekund: 0.00