THINK TANK FEMINISTYCZNY
  • O think tanku

  • BIBLIOTEKA ONLINE

    - opis projektu, zarys marzeń
    - teksty wszystkie (alfabetycznie, wg autorek)
    - teksty polskie
    - tłumaczenia (wszystkie)
    - feminizm/filozofia/polityka
    - feminizm/ekonomia
    - kobiety, ub├│stwo, prekariat
    - feminizm / ekologia
    - historia kobiet
    - biblioteki feministyczne w sieci


  • PIEL─śGNIARKI

  • EMIGRANTKI


  • WARSZTATY

  • Komentarze i recenzje Think Tanku Feministycznego

  • RAPORTY I DIAGNOZY


  • Feministyczna krytyka ekonomii – kurs online

  • Gender i polityka - kurs online

  • Feministyczna krytyka filozofii - kurs online


  • SZTUKA JAKO KRYTYKA


  • STRONA TOMKA
    SEMINARIUM FOUCAULT
    NEKROPOLITYKA
    PIEL─śGNIARKI I PO┼üO┼╗NE
    WOL─ś BY─ć
    EKOLOGIA EKONOMIA
    WSPIERAJ─ä NAS






    SESJA 4. GOSPODARSTWO DOMOWE. GOSPODARKA MONETARNA I GOSPODARKA OPIEKUŃCZA
    Dyskusja online od 14 kwietnia. Podsumowanie w poniedziałek 23 kwietnia godz. 20 - 22

    Sesja jest po┼Ťwi─Öcona podzia┼éowi pracy, czasu i maj─ůtku z perspektywy relacji p┼éci w gospodarstwie domowym. Przedstawiamy r├│┼╝ne teoretyczne uj─Öcia gospodarstwa domowego czy rodziny, pracy domowej czy pracy reprodukcyjnej i gospodarki opieku┼äczej w ekonomii, socjologii i antropologii feministycznej.

    Lektury:

    Jak wychowa─ç ┼╝on─Ö? - rozdzia┼éy VI - X z Ekonomika Ksenofonta. Link Ten pierwszy zachowany podr─Öcznik ekonomii, napisany zosta┼é przez Ksenofonta ( c. 428 - 354 p.n.e.) w formie dialog├│w Sokratesa z Kritobulusem. W dialogach Sokrates relacjonuje swoje rozmowy z Ischomachem na temat wychowania ┼╝ony do pracy domowej. Tekst ca┼éej ksi─ů┼╝ki w bibliotece online. T┼éumaczenie z 1857 roku czyta si─Ö trudno ze wzgl─Ödu na star─ů polszczyzn─Ö, ale warto podj─ů─ç t─Ö lektur─Ö, zw┼éaszcz─ů, ┼╝e od ponad 2000 lat prawie nic si─Ö nie zmieni┼éo, pomimo wprowadzenia formalnej r├│wno┼Ťci (zob. nast─Öpny tekst). Zapraszam do dyskusji na Forum.

    Dla ułatwienia dyskusji streszczenie: pobierz pdf Link

    Olimpia de Gouges. Deklaracja Praw Kobiety i Obywatelki. Forma kontraktu spo┼éecznego mi─Ödzy m─Ö┼╝czyzn─ů a kobiet─ů. 1793. Link

    Dwa uj─Öcia pracy domowej:

    Bogusława Budrowska. Nieodpłatna praca kobiet i próby jej wyceny. 2006 pobierz pdf Link

    Heidi Hartmann. Rodzina jako splot konfliktu płci, konfliktu klasowego i politycznego. Przykład pracy domowej. 1981 Pobierz pdf Link


    Nancy Folbre. Serca i piki. Paradygmaty ekonomiki gospodarstwa domowego. 1986 Pobierz pdf Link

    ZROBIONE, DOCENIONE, WIELE WARTE - kampania edukacyjno-informacyjna rzecz docenienia pracy kobiet Link

    Wprowadzenie do dyskusji:
    GOSPODARKA REPRODUKCYJNA – PRACA OPIEKU┼âCZA (fragment z Przegl─ůdu debat, cz. II - ECh.)

    Jednym z konceptualnych filar├│w feministycznej krytyki ekonomii jest poj─Öcie pracy reprodukcyjnej i gospodarki opieku┼äczej (care economy - Diane Elson, 1995). O ile wcze┼Ťniej ekonomi┼Ťci uto┼╝samiali prac─Ö z prac─ů p┼éatn─ů, w ko┼äcu lat 1960. wy┼éoni┼éa si─Ö feministyczna debata, kt├│ra uj─Ö┼éa bezp┼éatn─ů prac─Ö kobiet w domu jako prac─Ö. Socjalistyczne feministki, kt├│re mi─Ödzy innymi podj─Ö┼éy si─Ö tego zadania odwo┼éywa┼éy si─Ö i przerabia┼éy koncepcj─Ö reprodukcji si┼éy roboczej u Marksa. Uwa┼╝a┼éy, ┼╝e kapitalizm wyzyskuje kobiety przez czerpanie korzy┼Ťci z ich bezp┼éatnej pracy domowej, bez kt├│rej reprodukcja i poda┼╝ si┼éy roboczej nie by┼éaby mo┼╝liwa (Sheila Benhabib). Prac─Ö opieku┼äcz─ů uwa┼╝ano jako ┼║r├│d┼éo zniewolenia i eksploatacji kobiet w rodzinie. Inne feministki z kolei uwa┼╝a┼éy, ┼╝e praca opieku┼äcza powinna by─ç doceniana (Gilligan) jako ┼║r├│d┼éo si┼éy kobiet. Tak┼╝e w nie-marksistowskiej socjologii (Ann Oakley, The Sociology of Housework, 1974 ) badaczki podj─Ö┼éy analizy p┼éatnej i bezp┼éatnej pracy domowej (p┼éatnej w sensie zatrudnienia innych kobiet do pracy domowej). Pojawia┼éo si─Ö coraz wi─Öcej bada┼ä empirycznych, kt├│re pos┼éugiwa┼éy si─Ö mi─Ödzy innymi metodologiami bud┼╝etu czasu i ukazywa┼éy dysproporcje w podziale bezp┼éatnej pracy domowej pod wzgl─Ödem p┼éci. W ko┼äcu lat 80-ych podzia┼éy na socjalistyczne i liberalne podej┼Ťcia zatar┼éy si─Ö, tak┼╝e demonta┼╝ pa┼ästwa opieku┼äczego (sk─ůdin─ůd krytykowanego przez feministki) przy jednoczesnym wzro┼Ťcie zatrudnienia kobiet spowodowa┼é przesuni─Öcie si─Ö analiz do nowego kontekstu. Pojawi┼é si─Ö „nowy przeciwnik” r├│wno┼Ťci p┼éci i sprawczo┼Ťci kobiet – dwa fundamentalizmy, religijny i rynkowy i do tego odnosi┼éy si─Ö feministyczne ekonomistki, socjolo┼╝ki czy politolo┼╝ki. Z drugiej strony w feminizmie (i w innych dyskursach) nast─ůpi┼é zwrot w stron─Ö kultury. Dopiero od niedawna te dwa nurty spo┼éeczno-ekonomiczny i ‘kulturowy’, gdzie dominowa┼éy analizy reprezentacji schodz─ů si─Ö razem ponad i w poprzek dyscyplinarnych podzia┼é├│w.

    W badaniach na temat gospodarstw domowych feministyczne ekonomistki, socjolożki, antropolożki stosowały różne narzędzia analityczne, w tym podział ról według płci (Carole Moser ), rama ról i relacji płci (gender relations framework), badania budżetu czasu, czy model negocjacji z teorii gier.

    Do debat na temat gospodarstwa domowego i pracy domowej, kt├│ra by┼éa domen─ů ekonomistek, wesz┼éo wielu badaczy m─Ö┼╝czyzn, cz─Ö┼Ť─ç z nich pos┼éugiwa┼éa si─Ö teori─ů racjonalnego wyboru i por├│wnywalnych korzy┼Ťci, aby uzasadni─ç wyb├│r bezp┼éatnej pracy w gospodarstwie domowym jako decyzj─Ö kobiet podj─Öt─ů na podstawie kalkulacji w┼éasnego interesu i oceny korzy┼Ťci. W┼Ťr├│d tych badaczy jest wspomniany ju┼╝ Gary Becker, wybitny ekonomista z Uniwersytetu w Chicago, laureat nagrody Nobla, publicysta, kt├│rego perswazyjne wyst─ůpienia (w tym np. cotygodniowe felietony w Business Week) wywar┼éy du┼╝y wp┼éyw na opini─Ö publiczn─ů i decydent├│w politycznych. Gary Becker da┼é pocz─ůtek nowej ekonomice gospodarstwa domowego, gdzie praca w domu jest kwesti─ů racjonalnego wyboru kobiety, a m─Ö┼╝czyzna g┼éowa rodziny jest traktowany jako altruistyczny, dobrotliwy dyktator, kt├│ry dzieli si─Ö swoimi dochodami z ┼╝on─ů i i dzie─çmi. Wed┼éug Gary’ego Beckera (1974) gospodarstwo domowe sk┼éada si─Ö z m─Ö┼╝czyzny i kobiety, kt├│rzy ┼é─ůcz─ů si─Ö z powodu komplementarno┼Ťci w biologicznej reprodukcji. Gospodarstwo domowe zachowuje si─Ö jako ekonomiczna jednostka, kt├│ra maksymalizuje wsp├│ln─ů (sic) u┼╝yteczno┼Ť─ç. W neoklasycznym uj─Öciu gospodarstwa domowego przez Beckera nie mo┼╝na przeprowadzi─ç interpersonalnych por├│wna┼ä uzyteczno┼Ťci czy zwa┼╝y─ç preferencji, a rodzina traktowana jest jako ekonomiczno-reprodukcyjna jednostka, kt├│ra kieruje si─Ö jedn─ů (wsp├│ln─ů?) korzy┼Ťci─ů i inwestuje w kapita┼é ludzki swojego potomstwa . Gary Becker ws┼éawi┼é si─Ö tak┼╝e zastosowaniem modelu rynku do ma┼é┼╝e┼ästwa, W jego analizie popytu i poda┼╝y na rynku ma┼é┼╝e┼äskim kobietom najbardziej op┼éaca si─Ö system poligamiczny. Zobacz tak┼╝e Dijkstra i Plantega, 2003 i Hewitson (2002) na temat rozr├│┼╝nienia mi─Ödzy feministycznymi i nie feministycznymi analizami gospodarstw domowych w ramach ekonomii neoklasycznej.

    Nancy Folbre (1986), tekst kt├│rej bedziemy omawia─ç na sesji, argumentuje, ┼╝e decyzje podejmowane w ramach rodziny zale┼╝─ů od si┼éy przetargowej cz┼éonk├│w rodziny, oraz struktur ograniczenia (structures of contraint), norm, instytucji spo┼éecznych. Wybitny ekonomista i laureat nagrody Nobla, Amartya Sen (1991) zaproponowa┼é model gospodarstwa domowego jako pola ‘kooperacyjnego konfliktu’. Dystrybucja w ramach rodziny odbywa si─Ö zar├│wno na podstawie legitymizowanych przez prawo jak i normy spo┼éeczne uprawnie┼ä, a tak┼╝e odzwierciedla relacje w┼éadzy w gospodarstwie domowym. Model ten zak┼éada wsp├│lprac─Ö w produkcji i konflikt w dystrybucji. Model Amartyi Sena krytykowa┼éy i rozwija┼éy mi─Ödzy innymi Naila Kabeer, 1991 (podkre┼Ťlaj─ůc mi─Ödzy innymi kwestie granic autonomii, odr─Öbno┼Ťci i kontroli przez kobiety pomini─Öt─ů przez Sena) i Deniz Kandiyoti, 1988, kt├│ra uj─Ö┼éa gospodarstwo domowe z perspektywy spo┼éecznego i ekonomicznego bezpiecze┼ästwa kobiet, wskazuj─ůc, ┼╝e kobiety mog─ů si─Ö znale┼║─ç w sytuacji, gdzie b─Öd─ů przyjmowa─ç postawy podania i pos┼éusze┼ästwa, poniewa┼╝ w ten spos├│b maksymalizuj─ů swoje bezpiecze┼ästwo ekonomiczne. Obie naukowczynie zwr├│ci┼éy uwag─Ö na wiele wymiar├│w zr├│┼╝nicowania relacji p┼éci w gospodarstwach domowych, w tym z perspektywy kultury (Kandiyoti pisze o patriarchalnym pasie kraj├│w), ekologii, ┼Ťrodk├│w utrzymania, zasob├│w.

    Wraz z debat─ů o gospodarstwach domowych rozwija┼éa si─Ö debata o pracy opieku┼äczej; z jednej strony sz┼éa ona w kierunku kalkulacji, zar├│wno w formie monetarnych waloryzacji, jak konstrukcji satelitarnych bud┼╝et├│w. Z drugiej strony powstawa┼éy analizy, (ich prekursork─ů by┼éa Marilyn Waring), kt├│re podejmowa┼éy problem niewidoczno┼Ťci pracy kobiet na poziomie konceptualnych za┼éo┼╝e┼ä instrument├│w polityki ekonomicznej, w tym makro-ekonomii. Marilyn Waring (1988)1, w swoje ksi─ů┼╝ce „If Women Counted” - pod wieloznacznym tytu┼éem: Gdyby kobiety liczy┼éy, albo Gdyby liczono si─Ö z kobietami analizuje co jest, a co nie jest wliczane do dochodu narodowego. Woda pobrana ze ┼║r├│d┼éa nie ma warto┼Ťci ekonomicznej, woda z kranu, leczenie chorych czy wydatki na zbrojenia przyczyniaj─ů si─Ö do wzrostu dochodu narodowego. Takie metodologie zbierania danych i liczenia ‘steruj─ů’ polityk─ů. W czasie dekady, jaka up┼éyn─Ö┼éa od publikacji ksi─ů┼╝ki Marilyn Waring powsta┼éy satelitarne bud┼╝ety i projekty genderowej analizy bud┼╝etu. Taki projekt, prowadzony przez Zofi─Ö ┼üapniewsk─ů, zorganizowa┼éa NEWW w Gda┼äsku. W latach 1990-ych debata o pracy domowej – zreformu┼éowana przez Diane Elson jako gospodarka opieku┼äcza (care economy), kt├│ra funkcjomuje r├│wnolegle i wsp├│┼ézale┼╝nie z gospodarka opart─ů na monetarnej wymianie, wpisa┼éa si─Ö do feministycznej krytyki polityki makroekonomicznej i krytyki marketyzacji. O tym na kolejnych sesjach.

    Do roli gospodarki reprodukcyjnej odwo┼éuje si─Ö tak┼╝e feministyczna krytyka wydajno┼Ťci (productivity) – (Ellie Perkins, 2001). Wydajno┼Ť─ç odnosi si─Ö do mierzonej relacji mi─Ödzy wk┼éadem a rezultatem. Ekonomi┼Ťci u┼╝ywaj─ů poj─Öcia wydajno┼Ťci jako narz─Ödzia do zmierzenia nak┼éad├│w (input), tj. ile jednostek pracy czy kapita┼éu zosta┼éo u┼╝yte do wytworzenia produktu ko┼äcowego (output). Wydajno┼Ť─ç jest mierzona ilo┼Ťciowo. Wzrost og├│lnej wydajno┼Ťci czynnik├│w produkcji ( kapita┼é, praca) zale┼╝y tak┼╝e od organizacji pracy czy nowych technologii) 'Spo┼éeczna' wydajno┼Ť─ç pracy to PKB wytwarzany przez jedn─ů pracuj─ůca (p┼éatna praca w gospodarce - sic!) osob─Ö. Mierzona jest tak┼╝e wydajno┼Ť─ç pracy - stawka za godzin─Ö w relacji do zwa┼╝onego produktu firmy, sektora b─ůd┼║ gospodarki. Paradoksalnie, z takich za┼éo┼╝e┼ä mierzenia wydajno┼Ťci pracy wynika, i┼╝ im wi─Öksza produkcja, a ni┼╝sze p┼éace, tym wi─Öksza wydajno┼Ť─ç... Podobnie jak z krytyk─ů efektywno┼Ťci (zob. sekcja o rewolucji marginalnej) to co jest wydajne z ekonomicznego punktu widzenia, mo┼╝e by─ç ‘niewydajne’ ze spo┼éecznego punktu widzenia. Mo┼╝na wr─Öcz powiedzie─ç, i┼╝ im wi─Öcej wydajno┼Ťci, tym wi─Öksza presja na gospodark─Ö opieku┼äcz─ů. Koszty pracy reprodukcyjnej, czy niszczenie ┼Ťrodowiska nie s─ů brane pod uwag─Ö, poniewa┼╝ s─ů niewidoczne czy eksternalizowane (poza neoklasyczny model rynku) albo miernik monetarny wypacza ich znaczenie dla konkretnych os├│b czy spo┼éecze┼ästwa. Na przyk┼éad, jak policzy─ç koszt emisji do ┼Ťrodowiska toksycznych chemikali├│w i ich przechodzenia przez ┼éa┼äcuchy pokarmowe do mleka kobiet3. Proces produkcji, efektywny pod katem ekonomicznym, mo┼╝e by─ç jednocze┼Ťnie toksyczny dla zdrowia ludzi i ┼Ťrodowiska. Ellie Perkins postuluje wi─Öc, aby zrewidowa─ç i poszerzy─ç poj─Öcie wk┼éadu, oraz kwestionuje, czy wszystko mo┼╝na zmierzy─ç monetarnie. St─ůd postulat w┼é─ůczenia jako┼Ťciowych miernik├│w wydajno┼Ťci.

    Wraz ze wzrostem wydajno┼Ťci idzie intensyfikacja w wykorzystaniu ‘zasob├│w ludzkich’, a wi─Öc zwi─Ökszaj─ů si─Ö koszty przenoszone do gospodarki opieku┼äczej. Intensyfikacja pracy, deformalizacja i uelastycznianie zatrudniania, niszczenie lokalnych podstaw do ┼╝ycia (np. wypieranie produkcji ┼╝ywno┼Ťci na rynek lokalny i w┼éasne potrzeby; zamykanie i przenoszenie fabryk w sytuacji, kiedy w ich miejsce nie powstaj─ů nowe miejsca pracy, czy oferowana jest praca za wynagrodzenie poni┼╝ej granic ub├│stwa) zwi─Ökszaj─ů presje na cia┼éa i czas kobiet. Chocia┼╝ gospodarstwa domowe o najni┼╝szych dochodach s─ů szczeg├│lnie obarczone kosztami ryzyka utraty pracy i intensyfikacji, deformalizacji i uelastycznienia pracy, to tak┼╝e koszty te ponosz─ů gospodarstwa zamo┼╝ne (np. koszty zabieg├│w maj─ůcych na celu trosk─Ö o utrzymanie sprawnego cia┼éa, kt├│re kosztuj─ů w sensie wydatk├│w pieni─Ö┼╝nych jak i czasu, kt├│ry alternatywnie m├│g┼éby by─ç przeznaczony na wypoczynek). Pojawiaj─ů si─Ö nowe choroby spo┼éeczne, jak wypalenie (burnt-out) czy mobbing. Wed┼éug niedawnego badania zam├│wionego i opublikowanego przez Gazet─Ö Wyborcz─ů (marzec 2007) 46 proc. kobiet w Polsce boi si─Ö utraty pracy, co niew─ůtpliwie ma wp┼éyw na jako┼Ť─ç ┼╝ycia. W analizie genderowych skutk├│w wzrostu roli inwestycji finansowych Irene van Staveren (2002) pisze, ┼╝e buforowa funkcja gospodarki opieku┼äczej jest na wyczerpaniu.

    Id─ůca ┼Ťcie┼╝k─ů od Marksa, w ksi─ů┼╝ce napisanej na pocz─ůtku lat 1980-ych Maria Mies opisuje problem wydajno┼Ťci w ten spos├│b: „je┼Ťli chodzi o poj─Öcie wydajno┼Ťci pracy nale┼╝y odrzuci─ç jego w─ůsk─ů definicj─Ö, aby ukaza─ç, ┼╝e praca mo┼╝e by─ç wydajna (w sensie wytwarzania warto┼Ťci dodanej) – tylko w├│wczas, kiedy przechwyci, eksploatuje i zaw┼éaszcza prac─Ö, kt├│ra odnosi si─Ö do produkcji ┼╝ycia lub produkcji na w┼éasne potrzeby, co odbywa si─Ö przede wszystkim w ramach bezp┼éatnej pracy kobiet ... na ka┼╝dym etapie ekonomicznego rozwoju wydajno┼Ť─ç m─Ö┼╝czyzn zale┼╝a┼éa od wydajno┼Ťci kobiet” (Mies, 1986:47 i 58, cytat za Perkins, 2001).

    Wsp├│┼éczesne analizy pracy reprodukcyjnej odnosz─ů si─Ö tak┼╝e do p┼éatnej pracy domowej kobiet emigrantek (Kurian, 2006), co umo┼╝liwia podj─Öcie pracy zawodowej przez kobiety w krajach docelowych. Nowe teoretyczne propozycje wychodz─ů poza analizy pracy (p┼éatnej i bezp┼éatnej), aby ukaza─ç, jak gospodarka przyrody, gospodarka na w┼éasne potrzeby (subsistence) opieku┼äcza i produkcyjna stanowi─ů podstaw─Ö, z kt├│rej czerpie gospodarka monetarna (Hazel Henderson, Hilkke Pietila). W tek┼Ťcie, kt├│ry ju┼╝ jest przet┼éumaczony dla uczestniczek tego kursu Spike V. Peterson (2002) proponuje redefinicj─Ö ekonomii jako reprodukcyjnej, produkcyjnej i wirtualnej (nowa ekonomia finansowa). Zobacz tak┼╝e modele rynku w materia┼éach na sesj─Ö 2.
    Lewicowa Sie─ç Feministyczna
    Rozgwiazda


    KONKURS
    Pami─Ötniki Emigrantki


    Logowanie
    Nazwa u┐ytkownika

    Has│o



    Nie mo┐esz siŕ zalogowaŠ?
    Popro o nowe has│o
    Copyright © 2005
    White_n_Light Theme by: Smokeman
    Powered by PHP-Fusion copyright © 2002 - 2024 by Nick Jones.
    Released as free software without warranties under GNU Affero GPL v3.
    Wygenerowano w sekund: 0.01